Ratlarda Oluşturulan Mukozal Defektlerde Propolisin Yara İyileşmesi Üzerine Etkilerinin Araştırılması

Ağız içinde oluşan yaralarda doku hasarları meydana gelmektedir. Çalışmalar enflamasyonun baskılanması haricinde dokuların tekrar sağlığına kavuşması üzerine de yoğunlaşmaktadır. Bu nedenle post-operatif komplikasyonları azaltan ve oral yara iyileşmesini hızlandıran birçok ajan çalışılmıştır. Bu ajanlar arasından topikal antimikrobiyaller bu etkileri nedeniyle önerilmektedir. Topikal antimikrobiyal olarak birçok farklı madde gündeme gelmektedir. Amacımız doğal bir madde olan propolisin yara iyileşmesi üzerindeki etkilerini belirlemektir.

Propolis bal arılarının çoğunlukla kayın, kavak, huş, at kestanesi ve kozalaklı ağaçların tomurcuklarından ve çatlaklarından topladığı reçinemsi materyaldir. Arılar bu topladıkları maddeyi bal mumu ve tükürük enzimleriyle (β-glikozidaz) biyokimyasal değişikliğe uğratarak propolisin son şeklini oluşturur.

Propolisin antimikrobiyal etkisinin hücre zarı geçirgenliğini arttırması ve bakteri motilitesini inhibe etmesi sayesinde gerçekleştiği düşünülmektedir. Propolisin laboratuvar ortamında çeşitli bakteri suşlarına karşı etkili olduğu rapor edilmiştir. Propolisin cerrahi müdahalelerde tıbbi mum yerine, savaşlarda yara ve dokuların iyileştirilmesinde vazelinle karıştırılarak merhem olarak kullanıldığı bildirilmektedir. Propolisin zeytinyağı ekstraktı ile ilgili yapılan klinik bir araştırmada ise bal-propolis zeytinyağı ekstraktı ve balmumunun topikal uygulamasının oral mukozit üzerine etkili olduğu kanıtlanmıştır. Propolis uygulaması, yara iyileşmesinin ve inflamatuvar sitokinlerin önemli düzenleyicileri olan MMP9 (matris metalloproteinaz 9) ve TGF-β 1 (transfer büyüme faktörü β 1) seviyesini düşürdüğü rapor edilmiştir.

Propolisin farmakolojik aktivitesi 4 kategoriye ayrılabilir. Bunlar; biyolojik polimerlere bağlanma eğilimi, ağır metal iyonlara bağlanması, elektron taşınmasının hızlandırılması ve serbest radikalleri tutma kabiliyetidir. Bu özelliklerinden dolayı propolis antimikrobiyal, antiviral, antifungal, antienflamatuar, antihepatotoksik, antikanser, antioksidan, antiülser, immünostimülasyon ve lokal anestezik etkiler göstermektedir.

Propolisin yapısındaki özelliklerinden faydalanarak yara iyileşmesini hızlandırması beklenilen sonuçtur. Günümüzde kullanılan yara iyileşmesi üzerine etkili ajanların çoğu kimyasal olarak üretilmiştir ve tedavi etkileri dışında çeşitli yan etkiler oluşturabilmektedir. Bu yüzden tedavi etkinliği yüksek, yan etkileri düşük veya olmayan tedavi ajanları bulma uğraşımız devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı; rat damağında oluşturulan sekonder yara modelinde propolisin yara bölgesine etkisinin değerlendirilmesidir.