Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ali Taşkın
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
17. yüzyıl felsefesinin önemli iki filozofu olan Spinoza ve Leibniz, ontoloji, epistemoloji, etik gibi alanlarda ortaya koymuş oldukları görüşleriyle felsefe tarihinde önemli bir yer edinmişlerdir. Günümüzde bile bu iki filozof, hala önemlerini korumaktadırlar. Çalışmamızda, bu iki filozofun, etik anlayışlarını ele aldık. Etik anlayışlarını analiz etmeye çalışırken, kötülük, irade özgürlüğü, Tanrı-etik ilişkisi gibi problemlerin önemini açıklamaya çalıştık. Bu iki filozof, bulundukları dönem itibariyle Kartezyendirler ama teolojinin etkisinden de tam olarak kurtulamamışlardır. Bundan dolayı Spinoza ya da Leibniz'in etik anlayışlarını ele alırken, onların kötülük, Tanrı-etik, mutluluk gibi konular ve problemlerinde teolojinin etkisi görülmektedir. Spinoza ve Leibniz'in ontoloji, epistemoloji anlayışlarında olduğu gibi, etik anlayışlarında da, Tanrı'nın merkezi konumda olduğunu görürüz. Ancak Spinoza'nın etiğinde, Tanrı'nın evrene içkin olması, O'nun irade özgürlüğünün olmaması, evrendeki zorunluluk anlayışı, insana tek anlamlılık üzerinden bir evren sunarken, Leibniz'in etiğinde ise, Tanrı'nın iradeye sahip olması, evrende olumsallık ve ereksellik olması, insana çok anlamlılık sunmaktadır. Tabii ki, Spinoza'nın etiğindeki tek anlamlılığını, Leibniz'in ise, çok anlamlılığını, ontoloji ve epistemolojilerinden tam olarak ayıramayız. Yani bu iki filozofun, etik anlayışlarını açıklarken, ahlak felsefeleri ile ilişkili olan genel felsefe problemlerini de göz ardı etmemeyi amaçladık. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, iki filozofun etik anlayışları ile ilgili olarak gördüğümüz birçok konuya veya problem alanlarına vurgu yaparak, ahlak felsefesine etki eden veya yön veren düşüncelerinin detaylı incelemesini ortaya koymaktır. Bu amaca ulaşmak için, öncelikle iki filozofun da, etik anlayışları ile ilgili problemleri ayrıntılı bir biçimde ele alarak, ahlak felsefelerini daha anlaşılır kılmaya odaklandık. Sonuç olarak, bu iki filozofun, etik anlayışlarını karşılaştırarak ve tartışarak, amacımızı gerçekleştirmeye çalıştık.