10 km'den küçük geçkiler için GPS nivelmanının duyarlığı üzerine bir inceleme
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI, Harita Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Doğan Uğur Şanlı
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Günümüzde GPS nivelmanı kullanımı yaygınlaşmaya başlamıştır. Ülkemizde de, yakında çıkacak olan "Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgilerinin Üretim Yönetmeliği" nde yüksekliklerin GPS nivelmanı yardımıyla belirlenebileceği belirtilmektedir. GPS ile belirlenen yükseklik bilgisi duyarlığının yatay konum bilgisi duyarlığına göre 1,5-2 kat daha düşük olması nedeni ile, GPS ile duyarlı yükseklik belirleme konusu günümüzün en önemli araştırma konularından birini oluşturmaktadır. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda; farklı ölçüm metotları ve farklı değerlendirme algoritmaları kullanılarak duyarlığın artırılabileceği gözlenmiştir. Bu çalışmalardan elde edilen izlenimler ışığında; GPS ile duyarlı yükseklik bilgisi elde etmek için gerekli en uygun ölçüm metodu ve değerlendirme algoritmasının belirlenmesi ile ilgili araştırmalar yapılması gerektiği düşünülmektedir. Bu çalışmada; < 10 km bazlarda GPS ile elde edilen yükseklik bilgisi duyarlığının; farklı ölçüm metotları ve farklı değerlendirme algoritmaları ile nasıl değiştiğinin incelenmesi ve bu inceleme sonucunda en uygun ölçüm metodu ile değerlendirme algoritmasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda birer 1 km ara ile 10 noktadan oluşan 9 km' lik bir baz oluşturulmuş ve bu bazda ilk olarak gidiş-dönüş geometrik nivelman ölçümleri ile IGS in statik ölçü prensiplerine göre 3-5 saatlik GPS gözlemi gerçekleştirilmiştir. Daha Sonra GPS verileri BERNESE v. 4.2 programı kullanılarak 30 ve 10 dakikalık veri kümeleri oluşturacak şekilde bölünmüştür. Elde edilen 3-5 saatlik, 30 dakikalık ve 10 dakikalık veriler ilk olarak Ashtech PRISM v. 2.10 ticari yazılımının üç farklı değerlendirme yöntemi AUTO, LI ONLY ve Ll TROP yöntemleri ile daha sonra ise BERNESE v. 4.2 programında BERNESE grubu tarafından önerilen yerel kampanyaları değerlendirme stratejisi ve hızlı statik değerlendirme stratejileri (Beutler vd., 2001) kullanılarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler sonucunda GPS/Geometrik Nivelman yöntemi ile belirlenen jeoit yükseklik farkı ile EGG97 jeoit yükseklik farkları karşılaştırılmış ve GPS nivelmanının duyarlığı 10 ppm olarak belirlenmiştir. Bunun yanı sıra < 10 km bazlarda 10 dakikalılık GPS gözlemlerin, BERNESE v.4.2 akademik programı Hızlı Statik değerlendirme stratejisi kullanılarak değerlendirilmesi sonucunda 2 cm standart sapma değerine sahip duyarlı GPS yükseklik farkları elde edilmiştir.