Hastane öncesi sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği risklerinin tespiti ve iş güvenliği algılarının incelenmesi: Sivas ili örneği

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Arif Nihat Güllüoğlu; Naim Karagöz

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri ambulans çalışanları iş sağlığı ve güvenliği açısından riskli sınıfta yer almakta ve özellikle COVID-19 ile birlikte olaylara ilk müdahale eden kişiler olmaları nedeniyle daha fazla risk ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Tez çalışması kapsamında acil sağlık hizmetleri istasyonlarının ve ambulanslarının risk değerlendirmesi yapılmıştır. Literatürde çalışmaların büyük çoğunluğu sağlık çalışanlarının mesleki risklerine odaklanmaktadır. Ancak hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışanların mesleki risk algılarının belirlenmesine yönelik araştırma sayısının sınırlı olduğu görülmüştür. Bu tez çalışması kapsamında acil sağlık hizmetleri istasyonlarının ve ambulanslarının risk değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca çalışanların mesleki risk algılarını ve demografik değişkenlerle olan ilişkilerini belirlenmiştir. Bu amaçla literatür taraması yapılmış ve bir anket geliştirilmiştir. Anket sahada 250 katılımcıya uygulanmıştır. Toplanan verilerin faktör analizi yapılmış ve anketin geçerlilik ve güvenilirliği test edilmiştir. Çalışanların risk algılarını ölçen maddeler 5 faktör altında toplanmıştır. Çalışmaya ilişkin oluşturulan hipotezler t testi ve ANOVA testi ile analiz edildi ve tanımlayıcı istatistikleri çıkarıldı. Faktörlerin demografik değişkenlerle olan ilişkilerinin analizinde Faktör 1 ve Faktör 3’ün cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdikleri bulunmuştur. Kadınların risk algısının daha yüksek olduğu saptanmış olup bunun nedenlerinin, toplumsal cinsiyet rolleri ve cinsiyet ayrımcılığıyla birlikte fizikse güç gerektiren işlerde kadınların erkeklere göre daha fazla olumsuz etkilenmeleri olduğu söylenebilir. Bir diğer önemli nokta da sağlık çalışanlarının görevlerini yaptıkları zamanlarda “şiddete maruz kaldıklarını” ifadesine %60 düzeyinde “katıldıklarını belirtmeleridir. Elde edilen bulguların bütününden hareketle hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışanların risk algılarının önemli seviyede yüksek olduğu değerlendirmesi yapılabilir.

Anahtar Kelimeler: ASH, paramedik, ambulans hizmetleri, risk algısı, anket