Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Sadık Kılıç
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu tezde; Kur’an’ın Mekki döneme ait surelerinden olan Şems, Leyl ve Duha surelerinin, bir bütünlük itibariyle taşımış oldukları Kur’ani ve tefsiri bilgilerin incelenmesi ve günümüze yansıyan ilke ve hakikatlerin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışma; Mekki surelerin genel özellikleriyle beraber tarihi çerçeve içinde incelenmiş, sebeb-i nüzulden yola çıkarak nüzul ortamı ve iniş sebepleri belirtilmiş, surelerin üslubu ve özellikleri açıklanmış, daha sonra da bu üç surenin hangi konuları içerdiğine ve o konulardaki mesajlara yer verilmiştir. Her sureye, ilgili surenin metni ve meali ile giriş yapılmıştır. Ayrıca bu surelerde, yemin hususuna vurgu yapan ayetlerin çok olması nedeniyle; kasem konusuna da değinilmiştir. Bütün bunlar yapılırken elde edilen bilgiler ışığında bu üç sure; tarihi çerçeve, nüzul ortamı, üslup ve konu bakımından mukayese yapılarak incelenmiştir. Bunu yaparken; gerek rivayet gerekse dirayet meşhur tefsir kitapları ve Ulumu’l-Kur’an’la ilgili eserlerden yararlanılırken; kaynakların taranması, bilgilerin çıkarılması, tasniflerin yapılması, elektronik ortamdan yararlanılması, karşılaştırma, telif ve sonuçların ortaya konulması gibi yöntemler takip edilmiştir. Yapılan çalışma ve araştırmadaki sonuçlara göre; burada önemli kozmik varlıklara ve olaylara yapılan yemin doğrultusunda, insan tabiatında hem iyilik hem de kötülük eğilimleri mevcuttur. Yapılan yeminler ise evrendeki genel düzenle beraber, bunun insanlar için taşıdığı faydalara ve bu düzeni yaratıp yaşatan ilahi kudretin büyüklüğüne dikkat çekmeyi amaçlamıştır. Bu üç surede de Cenab-ı Hakk’ın verdiği mesajlar, kozmik olaylar ve örnekler, geçmişe, günümüze ve geleceğe yani her döneme ışık tutmuştur ve insanın ne yapması gerektiği bildirilmiştir. Semud kavmi üzerinde temsili olarak anlatılan taşkınlık, farklı açılarda vuku bulmaktadır. Yüce Allah’ın Peygamber’e tavsiyesiyle beraber; yetim, fakir ve zorda kalana karşı davranış metodu ortaya çıkmıştır. Bütün bunlar incelendiğinde denilebilir ki bu üç sure; maddi ve manevi yönü göstermiş, kurtuluş isteyenlere gidilecek yolu öğretmiş ve o yola ışık tutmuştur.
Anahtar Kelimeler: Şems, Leyl, Duha, İnsan, Yemin, Kozmoloji, Mukayese