MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKALARI VE ELEKTRONİK PARA İLİŞKİSİ:TÜRKİYE UYGULAMAS


Doç. Dr. ESENGÜL SALİHOĞLU

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Bankacılık Ve Sigortacılık Enstitüsü, Bankacılık Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Suat Oktar

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır

Özet:

Bilişim teknolojilerindeki gelişmeler ve internetin yaygın kullanımı elektronik para formunu ön plana çıkarmaktadır. Elektronik para birimleri dar kapsamlı özel elektronik para ve dijital para birimlerinden oluşmaktadır. Dijital para birimleri de merkez bankaları kontrolünde üretilen dijital para birimleri ve merkez bankalarından bağımsız olarak üretilen dijital para birimleri (DDC-decentralized digital currencies) şeklinde iki grupta değerlendirilmektedir. Elektronik paranın, merkez bankası parasının yakın ikamesi olması nedeniyle mevcut ödeme sistemlerine alternatif oluşturabilme ihtimali merkez bankacılığı ve para politikası açısından önem taşımaktadır. Çalışmada öncelikle elektronik para türleri incelenmiş, DDC sistemleri ayrıntılı olarak tanıtılmıştır. Ayrıca DDC sistemlerinin temelini oluşturan Blokzincir ve Dağıtılmış Defter-i Kebir teknolojilerine de yer verilmiştir. Ardından elektronik paranın para politikası ile merkez bankacılığı parasal büyüklükleri, merkez bankası bilançosu üzerindeki etkileri ve bu konudaki yasal düzenlemeler incelenmiştir. Son olarak DDC'lerle ilgili Türkiye boyutunda ekonometrik uygulama yapılmıştır. Ekonometrik uygulamada ilk ve en bilinen DDC türü olan Bitcoin'in Türk Lirası(TL) fiyatları ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB) para arzı(M2), TCMB ortalama fonlama maliyeti(%), Türkiye'nin 10 yıllık devlet tahvili gösterge faiz oranı(%), TL banka mevduatı bir aylık faiz oranı(%) arasındaki ilişki 2013 Temmuz ile 2018 Temmuz aralığındaki aylık veri setiyle incelenmiştir. Bulgulara göre, Bitcoin'in TL fiyatları kısa dönemde bağımsız değişkenlerden etkilenmektedir ve uzun dönemde değişkenler birbiriyle eşbütünleşiktir.