GAGAUZ RESMİNDE MİLLÎ KİMLİK ÖZELLİKLERİ VE ÇAĞDAŞ SANAT UYGULAMALARINA YANSIMASI
Tez Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Resim (SY), Türkiye
Tez Danışmanı: Alaybey Karoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Tezin konusu, tarihi açısından gelişimine oldukça yeni başlayan Gagauz sanatı ve bu gelişim kapsamında Gagauz sanatına yansıyan millî kimlik özellikleri olmuştur. Bu tezin amacı Gagauz sanatını inceleyerek tanıtmak ve Gagauz resim sanatına yansıyan millî kimlik özelliklerini tespit etmektir. Tezde, sanatı ile Gagauz Yeri Özerk Bölgesini temsil eden ve Gagauz Ressamlar Birliği, “Gagauz-Art” Sanatçılar Topluluğu ve bazı serbest olarak çalışmalar yapıp sergilere katılan ve 39 sanatçının 71 çalışmasının betimsel analizleri yapılarak yorumlanmıştır. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği döneminin milletler arasındaki kimlik farklarını en aza indirme ve ortalama bir Sovyet vatandaşı imajını ortaya koyma çalışmalarına karşı bir direniş olarak bir millî kimlik uyanışı başlamıştır. 1950-60’lı yıllarda körüklenen millî bilinç hareketleri içerisinde, Gagauz Türklerinin millî kimlik üzerine yapılan araştırmalar doğrultusunda ve oluşmaya başlayan resimsel dil ile sanatçıların eserlerine milletini, millî kimliğini yansıtma çabaları başlamıştır. Yani Sosyal Realizmin oluşturduğu, Sovyet yaşam tarzını anlatan sanat ortamına millî kimlikler de dahil olmaya başlamıştır. Tez, 1950’li yılların son dönemlerinden itibaren Gagauzların yazılı edebiyatları ile eş zamanlı ortaya çıkmış ve sanat alanında Sovyet akademilerinde eğitim almış ressamların çalışmalarında, Gagauz milletinin gündelik hayatları, milletin geçmiş yaşantı sahneleri ve folklor öğelerini eklemeye başladıkları vakitten günümüze doğru geçen zaman içerisindeki değişimi ve sanatçıların geliştirdikleri öznel resim dillerini ele almaktadır. Son olarak tez konusu ile ilişkili hazırlanan ve 14 çalışmadan oluşan bir çevrimiçi sergi düzenlenmiştir. Bu çalışmalarda Gagauz millî kimliği ve anlatılar ön plana çıkartılmış ve bu çalışmalara sonuç bölümünde yer verilmiştir.