Lied sanatında modülasyon için kullanılan ortak akorların karşılaştırmalı olarak incelenmesi


Doç. Dr. GAMZE KURTÇU

Tez Türü: Sanatta Yeterlik

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Özlem Özaltunoğlu

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışma, modülasyon sırasında kullanılan ortak akorların yazılı kaynaklardaki kullanım önerileri ile eserler içerisindeki kullanımının, lied sanatı üzerinde değerlendirildiği karşılaştırmalı bir analiz çalışmasıdır. Araştırmada, klasik ve romantik dönem bestecilerinin eserleri içerisinden seçilmiş 232 lied, modülasyonlar ve bu modülasyonlarda kullanılan ortak akorlar açısından incelenmiştir. Bir tondan diğer bir tona geçişte kullanılan ortak akorların bulunulan tonda ve gidilen tondaki görevlerinin tespit edilmesi ve bu akorların alterasyon bakımından çeşitlilik düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, daha önce, modülasyonlar ve modülasyon sırasında kullanılan ortak akorlar ile ilgili çalışma yapılmamış olması sebebiyle, bu alanda bir eksikliğe dikkat çekeceği için önemlidir. Araştırmanın sonucunda, modülasyonda kullanılan ortak akorların, yazılı kaynaklardaki tanımlaması ve kullanım önerileri ile eserler üzerinde uygulanışı arasında dikkate değer farklılıklar tespit edilmiştir. Genel olarak bilinen ve yapılması istenen ortak akor kullanımı gidilen tonda sırasıyla II., IV. ve VI. dereceler iken; örneklemi oluşturan eserlerde önerilen bu sıralamanın dışındaki derecelerin de tercih edilebildiği görülmüştür. Dönemsel farklılıklar açısından değerlendirildiğinde ise, Klasik dönem ile romantik dönem arasında bulunulan tonda kullanılan ortak akorlar arasında herhangi bir farklılık görülmezken; gidilen tonda durum değişmektedir. Klasik dönemde IV. ve II. dereceler eşit oranda kullanılırken, romantik dönemde II. derecenin kullanımının azaldığı; IV. derecenin kullanımının arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, Romantik dönemde Klasik döneme kıyasla daha fazla olması beklenen alterasyon kullanımı konusunda, iki dönem arasında belirgin bir farklılık olmadığı görülmüştür.