“Erken Çocuklukta Müzik Eğitimi Alanında Uzmanlık Eğitimi İçin Alan Yeterliklerinin Belirlenmesi ve Bir Program Önerisi”
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayşe Çakır İlhan
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
ERKEN ÇOCUKLUKTA MÜZİK EĞİTİMİ ALANINDA
UZMANLIK EĞİTİMİ İÇİN ALAN YETERLİKLERİNİN BELİRLENMESİ VE BİR PROGRAM ÖNERİSİ
YAPALI,
Yunus
Doktora
Tezi, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Tez
Danışmanı: Prof. Dr. Ayşe ÇAKIR İLHAN
Eş
Danışman: Prof. Dr. Salim SEVER
Haziran,
2023, xvi + 225 Sayfa
Erken çocukluk müzik eğitimi (EÇME); çocukların bilişsel,
duyuşsal, dilsel, duygusal, sosyal, müzikal, iletişimsel ve zekâ gelişimi gibi
tüm gelişim alanlarıyla birlikte insanı psikolojik ve patolojik olarak
etkilemektedir. Bireyin tüm gelişim alanlarına temel oluşturan erken çocukluk
döneminde almış olduğu müzik eğitimi de yaşamı boyunca etkili olmaktadır.
Bu tezle amaçlanan, erken çocuklukta müzik eğitimi alanında
uzmanlık eğitimi için alan yeterliklerinin belirlenmesi ve bir program önerisi
hazırlamaktır. Ayrıca erken çocukluk müzik eğitimi alanında yaşanan sorunların
belirlenmesi ve çözüme kavuşmasıdır. Bu amacı gerçekleştirmek için öncelikle
yurt içi ve yurt dışı kaynaklarla (dergi, kitap, makale ve tezler) alanyazın
taraması yapılmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde “Erken Çocukluk Döneminde
Müzikal Gelişim ve Eğitim, Farklı Ülkelerde Müzik Öğretmeni Eğitimi Modelleri,
Türkiye’de Müzik Öğretmenliği Eğitimi, Türkiye’de Öğretmenlik Programlarında Okul
Öncesi ve İlkokul İçin Okutulan Müzik Derslerinin Durumu, Müzik Eğitiminde
Yaklaşımlar (Dalcroze, Orff, Kodály, Suzuki, Gordon Theory, Music Together®,
Conversational Solfege, Drama, Jeux Dramatique)’a yönelik kuramsal bilgiler
verilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümü; araştırmanın modeli, çalışma
grubu, verilerin toplanması ve verilerin çözümlenmesini içeren yöntemin
açıklandığı kısımdır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde bulgular ve yorum başlığı
altında alanyazın taramaları; Yükseköğretim Kurumu’na bağlı devlet ve vakıf
üniversitelerinde erken çocukluk müzik eğitimi derslerini yürütmüş ve
yürütmekte olan, Türkiye ve dünyada konuyla ilgili lisansüstü çalışmalar yapan
öğretim elemanları ile Millî Eğitim Bakanlığına
bağlı resmî okullar ve özel öğretim
kurumlarında erken çocukluk müzik eğitimi görevini üstlenen eğitimcilerin
görüşleri alınmıştır. Çalışma grubunun görüşleri doğrultusunda erken çocukluk
müzik eğitimi alanında açılabilecek yüksek lisans programı için oluşturulacak
genel yeterlikler ve alan yeterlikleri; erken çocukluk müzik eğitimi uzmanının
sahip olması gereken bilgi, beceri ve yetkinliklere ilişkin yeterlikler; erken
çocukluk müzik eğitimi uzmanının etkileşim kurabileceği disiplinler, programda
yer alacak dersler ve içerikleri, önerilen yüksek lisans programı ile ilgili
öğretim elemanları ve müzik öğretmenlerinin düşünce ve önerileri açıklanmıştır.
Araştırmada belirlenen amaçlar doğrultusunda; bir sanat
eğitimi alanı olarak “Erken Çocukluk Müzik Eğitimi Uzmanlığı (EÇMEU)” alanı;
Türkiye Yükseköğretim Yeterlikler Çerçevesi “Yüksek Lisans Eğitimi
Yeterlikleri”, “ Öğretmen Yetiştirme ve
Eğitim Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri”, “Sanat Temel Alanı
Yeterlikleri” ile “Güzel Sanatlar Müzik Eğitimi Alanı Yeterlilikleri” esas
alınarak “Erken Çocukluk Müzik Eğitimi Uzmanlığı Yüksek Lisans Programı” na
ait; bilgi, beceri ve yetkinlik boyutunda yeterlikler oluşturulmuştur.
Buna göre; bilgi boyutunda 13, beceri boyutunda 8 ve
yetkinlik boyutunda 22 adet olmak üzere toplam 43 adet genel yeterlik; bilgi
boyutunda 17, beceri boyutunda 16 ve yetkinlik boyutunda 10 adet olmak üzere
toplam 43 adet de alan yeterliği oluşturularak genel ve alan yeterliği olmak
üzere toplam 86 adet yeterlik oluşturulmuştur.
Çalışmanın dördüncü ve son bölümünde ise elde edilen tüm
veriler doğrultusunda araştırmadan elde edilen sonuçlar ve öneriler maddeler
halinde sıralanmıştır. Erken çocukluk müzik eğitiminde gözlemlenen sorunlar
sadece ülkemizde değil tüm dünyada çözüme kavuşmayı beklemektedir. Dünyanın
farklı ülkelerinde duruma ilişkin yapılan lisansüstü çalışmalarda erken
çocukluk müzik eğitimcisinin yeterliğinin arttırılmasına yönelik birçok çözüm
önerisi sunulmuştur.
Bu çalışmanın; erken çocukluk müzik eğitimi için uzman
yetiştirmeyi öneren ayrı bir uzmanlık alanı oluşturması, mevcut sorunlara
uygulanabilir bir çözüm yolu olacağı ve yapılacak yeni çalışmalara ışık tutacağı
düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Erken çocukluk müzik
eğitimi, alan yeterlikleri, program geliştirme, yüksek lisans program önerisi.