Sigorta sektöründe finansal performansın çok kriterli karar verme teknikleri ile analizi


Dr. Öğr. Üyesi MEHMET ZAFER TAŞCI

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Bankacılık Ve Sigortacılık Enstitüsü, Sigortacılık Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Murat Akbalık

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Sigortacılığın, gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerde finans sektörünün kilit oyuncularından biri olduğu söylenebilir. Sigorta şirketleri ülkelerde ekonomik büyümeye, kaynakların verimli dağılımına, işlem maliyetlerinin azaltılmasına ve finansal kayıpların yayılmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca sigorta şirketleri sigortalılara sağladığı güvence karşılığında aldığı primleri yatırımlara yönlendirerek ülke ekonomilerine kaynak yaratmaktadır. Sigorta şirketlerinin yüksek performansı, yalnızca bireysel firmaların piyasa değerini iyileştirmeye değil, bunun yanı sıra genel ekonomik büyümeye ve refah artışına katkı sağlamaktadır. Gelişmiş ülke sigorta sektörleri incelendiğinde yüksek pazar payına ve prim üretimine sahip olan branşın hayat sigortaları olduğu görülmektedir. Buna karşılık olarak Türk sigorta sektörünün büyüklüğü ele alındığında hayat dışı sigortaların toplam sigorta sektörü içerisindeki payının yaklaşık olarak %85 oranında olduğu ifade edilebilir. Bu kapsamda çalışmanın amacının ülkemizde hayat dışı ve hayat/emeklilik alanında faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin finansal performanslarını ölçmek olduğu ifade edilebilir. Çalışmanın veri seti yıllık dönemler halinde 2014-2020 yıllarını kapsamaktadır. Verilerin analizi Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden (ÇKKV) MABAC, TOPSIS, CRITIC, MAIRCA, PIV, COCOSO ve COPELAND yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Analiz kapsamında sektörü özgü finansal ve teknik oranlardan oluşan 10 adet kriter (Kısa Vadeli Borçlar/ Toplam Aktifler, Dönem Net Karı/ Toplam Aktifler, Cari Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar, Faaliyet Giderleri / Toplam Varlıklar, Gerçekleşen Hasar / Kazanılmış Prim (Net), Toplam Özkaynaklar / Toplam Aktifler, Alınan Primler (Net) / Alınan Primler (Brüt), Vergi Öncesi Kar /Alınan Primler (Brüt), Net Kar / Toplam Özsermaye, Teknik Kar-Zarar / Alınan Primler) kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar ile sigorta şirketlerinin performans sıralamaları farklı yöntemler nezdinde karşılaştırılmış ve ortak bir sıralama elde edilmiştir. Ayrıca ele alınan kriterlerin sigorta şirketlerinin finansal performansları açısından önem düzeyleri ölçülmüştür.