Kültür Şokuna Antropolojik Bakış:Bilişsel Antropoloji Perspektifinden Uluslararası Öğrencilerin Kültür Şoku Deneyimleri Üzerine Kültürlerarası Bir Alan Araştırması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Çağdaş Demren
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Kültür şoku terimi, bilim literatürüne bir antropolog tarafından kazandırılmasına ve antropologların etnografya çalışmaları esnasında "yakalandığı bir meslek hastalığı" olarak görülmesine karşın çoğunlukla psikoloji ve sosyoloji bağlamında incelenmiş bir konudur. Kişinin alışkın olduğu kültürden farklı bir kültüre bir süreliğine ya da geçici olarak geçiş yapması sonucu yaşadığı ruh hali olarak nitelenen kültür şokunu tüm bileşenleri ile anlayabilmek ve tanımlayabilmek, 21.yy'da kültürlerarası temasın büyük bir ivme kazanması ile birlikte pek çok bağlamda önem verilmesi gereken konulardan biri haline gelmiştir. Bu bileşenlerden birisi kültür şokunun antropolojik boyutudur. Özellikle son yıllarda beyin zihin bilim alanında yapılan çalışmalar kültüre bir bilişsel fenomen olarak bakıldığında kültür şokunun tedavi edilmesi gereken bir hastalık değil aksine beynin normal işleyişinin olağan bir sonucu olduğunu ortaya koymuştur. Bu doğrultuda Nitel araştırma deseni ile gerçekleştirilen bir alan araştırması olan çalışmamız 2018 – 2022 yılları arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde Erasmus Öğrenci Hareketliliği programına katılan uluslararası öğrencilerin kültürü şoku deneyimlerini, zihin ve kültür arasındaki bağı incelemeyi amaç edinen bilişsel antropoloji ekolünün kültürel şemalar kuramı bağlamında incelemiş, kültür şoku esnasında uluslararası öğrencilerin bozuma uğrayan kültürel şemalarını ortaya çıkarmaya ve aralarındaki kültürel ortaklık/farklılıkları anlamaya çalışmıştır. Çalışmada ilk olarak kültür şoku hakkında bir literatür değerlendirmesi ve bilişsel antropolojinin kuramsal çerçevesi sunulmuş sonrasında ise uygulanan metodoloji ile birlikte çalışmanın bulgularına ve tartışmalara yer verilmiş; bulgular ışığında yurtdışında eğitim ve çalışma programlarına katılacak bireyler için hazırlanan kültürlerarası iletişim eğitimlerinin tasarlanmasına dair öneriler sunulmuştur