Lohusalara Uygulanan Bilişsel Davranışçı Teknikler ve Duygusal Özgürleşme Tekniğine Dayalı Eğitim Programlarının Postpartum Anksiyete Depresyon ve Yenidoğan Davranışı Üzerine Etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Büşra Cesur
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırma, lohusa kadınlara ev ziyareti kapsamında uygulanan Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve Duygusal Özgürleşme Tekniği (EFT) temelli eğitim programlarının postpartum depresyon, anksiyete ve yenidoğan davranışı üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Sivas Numune Hastanesinde doğum yapan 96 lohusa kadın (BDT: 32, EFT: 32, Kontrol: 32) oluşturmuştur. Araştırma verileri 01.09.2024-01.09.2025 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu, Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ), Postpartum Spesifik Anksiyete Ölçeği (PSAÖ) ve Yenidoğan Davranışı Değerlendirme Ölçeği (YDDÖ) ile toplanmıştır. Deney grubundaki kadınlara ev ziyareti yoluyla postpartum birinci haftanın sonundan itibaren 3 hafta boyunca BDT ve EFT’ye yönelik eğitim verilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının son test EPDÖ, PSAÖ, toplam puan ortalamalarının kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde düştüğü belirlenmiştir (p<0.05). Tüm gruplarda depresyon düzeyi arttıkça anksiyete düzeyinin de arttığı saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca deney gruplarında YDDÖ’nin toplam puanı ve alt boyutları (alışkanlık, sosyal etkileşim, motor sistem, otonom sistem, refleks değerlendirme, destekleyici davranışlar) açısından 1. ve 4. hafta ölçümleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı iyileşmeler gözlenmiştir (p<0,05). Postpartum depresyon ve anksiyete düzeyi arttıkça yenidoğan davranışlarının olumsuz yönde etkilendiği belirlenmiştir (p<0,05).
Sonuç olarak EFT ve BDT uygulamalarının postpartum dönemde depresyon ve anksiyete düzeyini azaltmada ve yenidoğan davranışlarının çeşitli alt boyutlarını iyileştirmede kontrol grubuna göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, psikolojik destek ve terapi temelli müdahalelerin annelerin psikolojik iyilik halini
vi
güçlendirdiği bu doğrultuda yenidoğan davranışını olumlu yönde geliştirmede önemli bir potansiyel taşıdığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel Davranışçı Terapi, Duygusal Özgürleşme Tekniği, Ebelik, Postpartum Depresyon, Anksiyete, Yenidoğan Davranışı