Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Nermin Şaman Doğan
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Anadolu Selçuklu Devleti'nin 13. yüzyılın sonunda İlhanlı hakimiyetine girmesiyle Anadolu'da uç beylikleri kurulmaya başlamıştır. Karamanoğulları, Germiyanoğulları, Dulkadiroğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Osmanoğulları bu beyliklerdendir. Karamanoğulları Beyliği Anadolu'da 1250-1479 yılları arasında varlık göstererek 13-15. yüzyıllar arasında Anadolu'da izlenen bütün siyasi ve sosyal gelişmelerin içerisinde yer alırlar. Selçuklu gücüne son veren Moğollar, doğudan gelen Timurlular, kuzeyde Eyyubi Devletini sona erdiren Memlukluların içinde oldukları hareketli bir siyasi ve sosyal yapı vardır ve Karamanoğulları'da diğer beyliklerle birlikte bu yapının bir parçasını oluşturur.Karamanoğulları'nın Ermenek'te başlayan serüvenleri sonrasında Larende, Konya, Niğde, Aksaray, Alanya gibi merkezler ile bunlara bağlı Kazım Karabekir, Ereğli, Mut, Gülnar, Mamuriye, Anamur, Manavgat gibi köy ve ilçelerle orta ve güney Anadolu'ya (Dağlık Kilikya) genişler. Bu bölge aynı zamanda çalışmamızın coğrafi sınırlarını çizer. Beylik yerleşim yerlerinde yeni inşa ettikleri 100'den fazla yapı ile varlıklarını ispat etmişlerdir. Beyliğin cami, mescit gibi küçük ölçekli ve medrese, türbe, darülhuffaz, hamam, çeşme, köprü gibi farklı tipte pek çok yapı inşa ettirdikleri görülür. Farklı malzemelerle inşa edilen bu yapılar mimari değişimleri ile olduğu kadar bezemelerinde ortaya çıkan farklılıkları ile de oldukça önemlidirler.Karamanoğlu Beyliğinin günümüze ulaşan yapılarından otuz üçü bezemeleri ile öne çıkmaktadır. Bu yapılar Karamanoğulları'nın bezeme anlayışının oluşumu ve gelişimin izlenmesinde ve Anadolu'da var olan mimari bezeme sürekliliğindeki yerinin ortaya konması açısından önemlidirler.Farklı plan şemalarını gördüğümüz beyliğin yapılarının bezemelerinin ahşap, alçı, çini ve taş malzemede farklı teknik ve üsluplarla yapıldığı görülür. Bezemelerin üslubu kuruluş/erken, orta ve geç/olgun dönem üslupları olarak değişim göstermektedir.Karamanoğulları'nın yapıları bütün olarak ele alındığında bir bezeme dili ve bezeme anlayışının olduğu söylenebilir. Bu bütünün oluşmasında Anadolu'da varlığı devam eden Selçuklu geleneği ile Anadolu'nun diğer beyliklerinin yapılarında da görülen bir dönem beğenisinin etkisi olduğu izlenir. Bunun yanı sıra İlhanlı, Memluklu ve Timurlu gibi diğer kültürlerin de Karamanoğlu Beyliği'nin mimari bezemelerinin üslup değişimlerini etkiledikleri görülmektedir.Anadolu'da yaklaşık iki yüz elli yıl varlık gösteren Karamanoğulları Beyliği'nin siyasi, sosyal ve kültürel olarak önemli bir güç olduğu kesindir. Bu karmaşık süreç içerisinde Karamanoğlu Beyliği bezemelerinin oluşumunu ve değişimini etkileyen dönemin bütün kültürleri bir bütün olarak ele alınmıştır. Bunun sonucunda bir dönem beğenisi olduğu gibi beyliğin kendine özgülüğü ortaya konmaya çalışılmıştır