Polis Mecmuası 1913-1928
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Rektörlük, Atatürk İlk.Ve İnk. Tarihi Bö., Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Yüksel
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, 1913–1928 yılları arasında yayımlanmış olan Polis Mecmuasını kurumsal olarak mercek altına alırken aynı zamanda mecmua üzerinden Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde Emniyet Teşkilatının örgütsel dönüşümünü, güvenlik ideolojisinin biçimlenişini ve devlet-toplum ilişkilerinin söylemsel surette yeniden inşasını tarihsel bir bakış açısıyla analiz etmeyi amaçlamaktadır. Polis Mecmuası, hem teşkilat içi haberleşmeyi sağlayan bir yayın organı hem de dönemin siyasi, bürokratik ve toplumsal zihniyet yapısını yansıtan bir belge niteliği taşımaktadır. Bu yönüyle mecmua, tarih disiplini açısından hem kurum tarihi hem de zihniyet tarihi bağlamında incelenmeye elverişli, çok katmanlı bir birincil kaynak özelliği göstermektedir. Çalışma kapsamında, Polis Mecmuasının kuruluşu, yayın politikası, kadrosu, bütçesi, yazı türleri, tematik yoğunluğu ve görsel malzemeleri arşiv belgeleriyle birlikte değerlendirilmiş; böylece mecmuanın yalnızca içerik üretim süreci değil, aynı zamanda kurumsal işleyişi ve ideolojik konumlanışı da ortaya konmuştur. Çalışma süresince nitel içerik analizi, belge incelemesi ve dönemsel tematik dağılım yöntemleri birlikte kullanılmış; yıllara göre temaların seyri grafikler ve tablolar aracılığıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Polis Mecmuasının sadece bir teşkilat yayını olmadığını, aynı zamanda modern devletin güvenlik aygıtını meşrulaştıran ve ideolojik temellerini güçlendiren bir araç olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Polisin yalnızca asayişten sorumlu bir yapı olarak değil, aynı zamanda ahlaki düzenin, toplumsal huzurun ve bireysel hakların koruyucusu olarak tanımlanması, devletin kendi meşruiyetini nasıl kurguladığını da gözler önüne sermektedir. Bu çalışma, Polis Mecmuası aracılığıyla Osmanlı-Türk modernleşmesinin güvenlik boyutuna odaklanmış; süreli yayınlar ve arşiv belgeleri üzerinden yürütülen -tarih, siyaset, iletişim, psikoloji, biçimbilim, edimbilim, göstergebilim xviii başta olmak üzere- disiplinlerarası bir inceleme yoluyla hem kurumsal hafızaya hem de tarih yazımına katkı sağlayacak yeni bir perspektifi ortaya koymaya çalışmıştır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Cumhuriyet, polis, emniyet, mecmua