BLOK ZİNCİR TABANLI AKILLI SÖZLEŞMELERİN VERGİ HUKUKUNA YANSIMALARI: MEVZUAT, UYGULAMA VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ


SONKUR G.

Vergi Raporu, cilt.0, sa.317, ss.124-145, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 0 Sayı: 317
  • Basım Tarihi: 2026
  • Dergi Adı: Vergi Raporu
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.124-145
  • Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Akıllı sözleşmeler, yapısal özellikleri gereği otomasyon, şeffaflık ve değiştirilemezlik avantajlarıyla özellikle vergi gelirlerinin kaynağında kesilmesi (tevkifat) ve transfer fiyatlandırması gibi spesifik alanlarda, bu teknoloji süreçlerin hızlanmasına ve operasyonel hata payının düşürülmesine önemli katkılar sağlayacaktır. Buna karşın, Merkeziyetsiz Otonom Organizasyonlar (DAO) ve anonim işlemler gibi merkeziyetsiz yapılanmalar, vergi yükümlülüğünün belirlenmesi ve vergi mükelleflerinin tanımlanması konusunda mevcut vergi sistemlerinin temel varsayımlarını zorlamaktadır. Mevzuatta kripto varlıkların hukuki statüsüne ilişkin belirsizlikler, vergiyi doğuran olayın ve matrahın tespitini karmaşık hale getirmekte; farklı sınıflandırma yaklaşımları, vergisel sonuçlar üzerinde ciddi değişikliklere neden olmaktadır. Blok zinciri tabanlı akıllı sözleşmelerin vergi idareleriyle uyumlu hale getirilmesi durumunda, denetim, tahsilat ve beyan süreçlerinin gerçek zamanlı, güvenilir ve maliyet etkin bir yapıya dönüştürülme ihtimali güçlenecektir. Bu çalışmada, dijitalleşen ekonomi bağlamında, değişim ve dönüşüm süreçlerinin etkisi altında kalması beklenen vergi hukukunun; teknik altyapı, mükellefiyet ve denetim gibi alanlarda geniş kapsamlı bir uyum sürecine gereksinim duyduğu vurgulanmaktadır.
Smart contracts, due to their structural characteristics, offer advantages such as automation, transparency, and immutability. They will significantly contribute to accelerating processes and reducing operational error margins, particularly in specific areas such as withholding tax at source and transfer pricing. However, decentralized structures such as Decentralized Autonomous Organizations (DAOs) and anonymous transactions challenge the fundamental assumptions of existing tax systems regarding the determination of tax liability and the identification of taxpayers. Legal uncertainties regarding the legal status of crypto assets in legislation complicate the identification of taxable events and bases; different classification approaches lead to significant variations in tax outcomes. If blockchain-based smart contracts are made compatible with tax administrations, the likelihood of transforming auditing, collection, and declaration processes into a real-time, reliable, and cost-effective structure will increase. This study emphasizes that tax law, which is expected to be affected by the processes of change and transformation in the context of the digitalizing economy, requires a comprehensive adaptation process in areas such as technical infrastructure, taxation, and auditing.