Medya Okuryazarlığı ve Eğitimi Dersini Alan Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Medya Kullanım Alışkanlıklarındaki Değişimlerin İncelenmesi

Yılmazer Göçer A., Yeşiltaş E.

Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, cilt.15, sa.1, ss.950-973, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmada, "Medya Okuryazarlığı ve Eğitimi" dersinin sosyal bilgiler öğretmen adaylarının medya kullanım alışkanlıklarına etkisi incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilen çalışma, Karadeniz Bölgesi’nde bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 33 öğretmen adayıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, dönem başında ve sonunda yapılan ön ve son görüşmelerle toplanmıştır. Toplanan veriler, betimsel ve içerik analizi yöntemleriyle analiz edilmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre öğretmen adaylarının günlük telefon ve medya başında geçirdikleri sürelerde bir azalma eğilimi gözlenmiştir. Öğretmen adaylarının sırasıyla en çok sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları, YouTube, çevrimiçi radyo ve müzik uygulamaları, dijital yayın platformlarında vakit geçirdikleri belirlenmiştir. Bu uygulamaları en çok eğlence, sosyal bağlantılar ve iletişim, eğitim ve öğrenme, alışveriş ve ürün incelemeleri amaçlarıyla kullandıkları tespit edilmiştir. Bu araç ve amaçlarda ön ve son görüşmelerde belirgin bir sıralama değişikliği olmamakla birlikte, öğretmen adaylarının çevrimiçi radyo, müzik uygulamaları ile alışverişe ayırdıkları sürede bir azalma olduğu görülmüştür. Öğretmen adayları ders sonrası, medya içeriklerine yönelik farkındalıklarının arttığını, eleştirel düşünme, bilinçli medya kullanımı ve zaman yönetimi konularında geliştiklerini ifade etmişlerdir.

This study examined the effects of the Media Literacy and Education course on the media use patterns of social studies pre-service teachers. Conducted within qualitative research framework, the study employed case study design and involved 33 teacher candidates enrolled at a state university in the Black Sea Region of Türkiye. Data were collected through pre-course and post-course interviews applied at the beginning and end of the semester, respectively. The data were analyzed using descriptive analysis and content analysis techniques. The findings revealed a downward trend in the amount of daily time spent by the pre-service teachers on the phone and media. The participants spent the most time on social media sites, followed by messaging applications, YouTube, online radio and music applications, and digital streaming platforms. These applications were primarily used for purposes such as entertainment, social interaction and communication, education and learning, and shopping and product reviews. Although no substantial change was observed in the ranking of media tools and purposes of use, a decrease was identified in the time allocated to online radio, music applications, and shopping activities at the end of the study. As a result of the course, the teacher candidates reported increased awareness of media content and perceived improvement in critical thinking skills, conscious media use, and time management.