Ananas Kabuğundan Üretilen Aktif Karbon Kullanılarak Reaktif Yellow RR Boyasının Adsorpsiyonu: Kinetik, İzoterm ve Termodinamik Analiz
Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.26, sa.5, ss.1167-1185, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 26 Sayı: 5
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.35414/akufemubid.1969024
- Dergi Adı: Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Applied Science & Technology Source, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1167-1185
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Reaktif boyar maddeler, atıksularda yüksek miktarlarda bulunan ve çevre için önemli bir kirlilik kaynağı oluşturan zararlı bileşiklerdir. Bu çalışmada, atıksu arıtımında yaygın olarak kullanılan aktif karbonun sürdürülebilir üretimi amacıyla ananas kabuğu (PP) hammadde olarak seçilmiştir. K₂CO₃ kullanılarak kimyasal aktivasyon gerçekleştirilmiş; 1/1, 2/1 ve 3/1 oranlarında impregnasyon, 400–600 °C karbonizasyon sıcaklıklarında ve 1, 2 ve 3 saat sürelerde uygulanmıştır. En yüksek performans gösteren AC60032 numunesi, 2/1 K₂CO₃/PP oranında, 600 °C’de 3 saat karbonizasyon ile elde edilmiş ve 1244,09 m²/g yüzey alanına ulaşmıştır. Elde edilen aktif karbonlar BET, SEM, FTIR, XRD ve TGA analizleri ile karakterize edilmiştir. Yellow RR boyar maddesinin adsorpsiyon performansı; pH (2–6), başlangıç derişimi (20–100 mg/L), temas süresi (60–240 dk), adsorban dozajı (1–4 g), sıcaklık (20–50 °C) ve karıştırma hızı (100–250 rpm) gibi farklı çalışma koşullarında incelenmiştir. Adsorpsiyon sürecinin Freundlich izoterm modeline uygun olduğu (R² = 0,99) ve endotermik karakter gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca 323 K’de maksimum adsorpsiyon kapasitesi 105.02 mg/g olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar, ananas kabuğundan elde edilen aktif karbonun reaktif boyar maddelerin gideriminde etkili ve sürdürülebilir bir adsorban olduğunu göstermektedir.
Reactive dyes are a harmful substance found in large quantities in wastewater, posing a significant environmental threat. Activated carbon is often preferred for purification wastewater and recent research has explored sustainable production methods using natural precursors. In this research, activated carbon was synthesized from pineapple peel (coded PP) using K₂CO₃. Different ratios (1/1, 2/1, 3/1) and chemical activation temperatures (400-600 °C) were applied for durations of 1, 2, and 3 hours. The most efficient activated carbon sample (coded AC60032) was produced at a 2/1 ratio, 600 °C, for 3 hours, yielding a surface area of 1244.09 m²/g. Characterization was conducted using BET, SEM, FTIR, XRD, and TGA analyses. The adsorption capacity of Yellow RR dye was assessed under different conditions: pH (2–6), dye concentration (20– 100 mg/L), contact time (60–240 min), adsorbent dosage (1– 4 g), temperature (20–50 °C), and stirring speed (100–250 rpm). The adsorption process fitted the Freundlich isotherm model (R² = 0.99) and was determined to be endothermic, with a maximum adsorption capacity of 105.02 mg/g at 323 K. These findings highlight the potential of pineapple peel-derived activated carbon as an effective and sustainable adsorbent for removing reactive dyes from wastewater.