Gürcü Ortodoks Kilisesinin Doğuşu: Kimlik ve Kurumsallaşma Süreci


Creative Commons License

Dualı Ş. M.

Dinler Tarihi, cilt.2, sa.2, ss.65-81, 2025 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 2 Sayı: 2
  • Basım Tarihi: 2025
  • Dergi Adı: Dinler Tarihi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: EBSCO Education Source
  • Sayfa Sayıları: ss.65-81
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Gürcistan’ın dinî tarihi, antik yerel inançlardan güçlü bir Hıristiyan kimliğinin oluşumuna kadar uzanan köklü bir dönüşüm süreci geçirmiştir. Hıristiyanlık öncesi Gürcü inanç sistemi, çoktanrıcılık ve doğa güçlerine tapınma esasına dayanmakta olup, bu inanç yapısı çevre kültürlerle etkileşim sonucu şekillenmiştir. Bu gelişme aynı zamanda Gürcü kabilelerinin sosyal yapısını ve ötekine bakışını da etkilemiştir. Miladi 1. yüzyılda bölgeye ilk kez Yahudi tüccarlar aracılığıyla giren Hıristiyanlık, ancak 4. yüzyılda bölgeye gelen Azize Nino’nun misyonerlik faaliyetleri sonucunda toplum nezdinde kabul görmeye başlamıştır. Aslen Kapadokyalı olan Azize Nino’nun Gürcistan’a gelişi, Hıristiyan inancının yayılmasında belirleyici bir rol oynamıştır. Bu dönüşüm yalnızca dinî alanda değil, aynı zamanda dönemin sosyo-politik yapısında da derin etkiler yaratmıştır. Bu gelişmeler, Hıristiyan bir devlet yapılanmasının da temelini atmıştır. Bu makale; Hıristiyanlık öncesi Gürcü inançlarını, ilk Hıristiyan misyonerlerin faaliyetlerini, Azize Nino’nun rolünü, Gürcü Ortodoks Kilisesi’nin bağımsızlık sürecini ve günümüzdeki yapısını incelemektedir. Söz konusu tarihsel dönüm noktaları üzerinden, kilisenin Gürcistan’ın ulusal bilincinin oluşumundaki etkisi analiz edilerek, Gürcü manevi mirasının ulusal kimliğin inşasında nasıl merkezi bir rol oynadığı ortaya konulmaktadır. Çalışmada, öncelikle birincil ve ikincil kaynaklardan yararlanılarak Gürcistan’ın dini tarihine dair veriler toplanmış, ardından bu veriler kronolojik ve analitik bir çerçevede değerlendirilmiştir.