Hizmet ve tüketici güven endekslerinin hizmet üretimine etkisi
Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.17, sa.64, ss.706-717, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 17 Sayı: 64
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.70736/ijoess.2383
- Dergi Adı: Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: MLA - Modern Language Association Database, TR DİZİN (ULAKBİM), MLA International Bibliography, Academic Search Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.706-717
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, hizmet sektörünün toplam ekonomi içerisindeki artan payından hareketle, hizmet üretimi ve güven endeksleri aracılığıyla toplumsal refaha ilişkin çıkarımlarda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye’de hizmet güveni ve tüketici güveninin hizmet üretimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada, 2018:01–2024:11 dönemi için Türkiye İstatistik Kurumu’ndan (TÜİK) alınan hizmet güven endeksi, tüketici güven endeksi ve hizmet üretim endeksi aylık verileri kullanılarak ARDL sınır testi uygulanmıştır. Çalışmada, değişkenler arasındaki uzun ve kısa vadeli nedensel ilişkiler ile hata düzeltme modelinin katsayıları tahmin edilmiştir. Uzun vadeli bulgulara göre, hizmet üretimi tüketici güvenindeki artıştan olumsuz etkilenirken, hizmet güvenindeki artıştan olumlu etkilenmiştir. Kısa vadede ise hizmet güveninin hizmet üretimi üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğu, tüketici güveninin ise zayıf bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Elde edilen bulgular tüketici güveni ve hizmet güveninin hizmet üretimi üzerinde farklı etkiler meyda getirdiğini ve bu durumun pazar sistemlerinde güvenin tek boyutlu bir yapı olmadığını ortaya koyduğunu göstermektedir. Sonuçlar ayrıca, hizmet üretiminin gelir ve talep belirleyicilerine ek olarak kurumsal güven ve tüketici beklentileri tarafından şekillendiğini göstermekte; hizmet sektöründe sürdürülebilir üretim artışı için güvenin önemine işaret etmektedir.
This study aims to draw conclusions about social welfare through service production and confidence indices, based on the increasing share of the service sector in the total economy. To this end, the effects of service confidence and consumer confidence on service production in Türkiye have been examined. In this study, an ARDL bounds test was applied using monthly data on the service confidence index, consumer confidence index, and service production index obtained from the Turkish Statistical Institute for the period 2018:01–2024:11.The study estimated the long- and short-run causal relationships among the variables and the coefficients of the error correction model. According to the long-run findings, service production was negatively affected by an increase in consumer confidence but positively affected by an increase in service confidence; in the short run, service confidence was found to have a strong effect on service production, while consumer confidence had a weak effect. The findings indicate that consumer confidence and service confidence have different effects on service production, demonstrating that trust is not one-dimensional in market systems. The results show that service production is shaped by institutional trust and consumer expectations, in addition to income and demand determinants. Furthermore, it points to the importance of trust for sustainable production growth in the service sector.