CERRAHİ KLİNİKLERDE KONSÜLTASYON LİYAZON HEMŞİRELİĞİ: PERİOPERATİF BAKIMDA GELİŞEN ROL
16th International “Artemis” Scientific Research Congress, Bucuresti, Romanya, 28 - 30 Ağustos 2026, ss.354-368, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Doi Numarası: 10.30546/19023.978-9952-610-88-8.2026.100.1145.
- Basıldığı Şehir: Bucuresti
- Basıldığı Ülke: Romanya
- Sayfa Sayıları: ss.354-368
- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Cerrahi girişimler, hastalarda yalnızca fizyolojik değişikliklere değil, aynı zamanda cerrahi girişimin niteliği, hastalığın seyri, ağrı, fonksiyonel kayıplar, beden imgesindeki değişiklikler ve belirsizlik gibi çeşitli psikososyal sorunlara da neden olabilmektedir. Cerrahi hastalarında ameliyat öncesi anksiyete ve korku, ameliyat sonrası ağrı, uyku bozuklukları, deliryum, depresif belirtiler, tedaviye uyum güçlükleri ve beden imgesiyle ilişkili sorunlar perioperatif iyileşme sürecini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu nedenle cerrahi bakımın yalnızca fiziksel gereksinimlerin karşılanmasına odaklanmayıp hastaların psikososyal gereksinimlerini de kapsayan bütüncül bir yaklaşımla yürütülmesi önem taşımaktadır. Konsültasyon-liyazon hemşireliği, fiziksel hastalık ile ruhsal ve psikososyal gereksinimler arasındaki etkileşimi ele alan, hemşirelik bakımını multidisipliner iş birliği ile bütünleştiren bir yaklaşım olarak bu gereksinimlerin yönetiminde önemli bir potansiyele sahiptir. Bu geleneksel derlemenin amacı, cerrahi kliniklerde konsültasyon-liyazon hemşireliğinin rolünü perioperatif bakım perspektifinden incelemek ve cerrahi hastalarının psikososyal gereksinimlerinin değerlendirilmesi ve yönetimindeki katkısını ortaya koymaktır. Bu kapsamda konsültasyon-liyazon hemşireliği kavramı, cerrahi hastalarında sık karşılaşılan psikososyal sorunlar, perioperatif dönemde konsültasyon-liyazon hemşiresinin sorumlulukları ve cerrahi hemşireliği ile konsültasyon-liyazon hemşireliği arasındaki iş birliği ele alınmıştır. Ayrıca ameliyat öncesi anksiyete ve cerrahi korkunun değerlendirilmesi, ameliyat sonrası deliryum ve depresif belirtilerin erken fark edilmesi, ağrı ve stres yönetimi, beden imgesi ve hastalığa uyum, hasta ve aile eğitimi ile taburculuk sürecinde psikososyal desteğin sürdürülmesi gibi temel uygulama alanları değerlendirilmiştir. Literatür, konsültasyon-liyazon hemşireliğinin cerrahi hastalarının psikososyal gereksinimlerinin erken dönemde belirlenmesine, uygun hemşirelik girişimlerinin planlanmasına ve gerektiğinde psikiyatri başta olmak üzere diğer disiplinlere yönlendirme yapılmasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Bu yaklaşım aynı zamanda cerrahi hemşiresinin rolünün yalnızca fiziksel bakımın sürdürülmesinden, hastanın psikolojik ve sosyal gereksinimlerini de kapsayan bütüncül bir bakım anlayışına doğru genişlemesini desteklemektedir. Özellikle geliştirilmiş cerrahi sonrası iyileşme programları, hasta merkezli bakım ve multidisipliner ekip yaklaşımının önem kazandığı günümüzde konsültasyon-liyazon hemşireliği, perioperatif bakımın sürekliliğini güçlendiren tamamlayıcı bir uygulama alanı olarak değerlendirilebilir. Sonuç olarak, cerrahi kliniklerde konsültasyon-liyazon hemşireliği yaklaşımının yaygınlaştırılması; psikososyal sorunların erken tanılanması, uygun müdahalelerin zamanında başlatılması ve cerrahi hastalarının güvenli ve bütüncül bakımının desteklenmesi açısından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda cerrahi hemşirelerinin konsültasyon-liyazon yaklaşımı konusunda bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi ve multidisipliner iş birliğini destekleyen kurumsal bakım modellerinin oluşturulması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Konsültasyon-liyazon hemşireliği, cerrahi hemşireliği, perioperatif bakım, cerrahi hastası, multidisipliner bakım.
Surgical interventions can cause not only physiological changes in patients but also various psychosocial problems such as the nature of the surgical procedure, the course of the disease, pain, functional losses, changes in body image, and uncertainty. In surgical patients, preoperative anxiety and fear, postoperative pain, sleep disturbances, delirium, depressive symptoms, difficulties in treatment adherence, and body image-related problems can negatively impact the perioperative recovery process. Therefore, it is important that surgical care is conducted with a holistic approach that does not focus solely on meeting physical needs but also encompasses the psychosocial needs of patients. Consultation liaison nursing, as an approach that addresses the interaction between physical illness and mental and psychosocial needs and integrates nursing care through multidisciplinary collaboration, has significant potential in managing these needs. The aim of this traditional review is to examine the role of consultation-liaison nursing in surgical clinics from a perioperative care perspective and to reveal its contribution to the assessment and management of psychosocial needs of surgical patients. This study examines the concept of consultation-liaison nursing, common psychosocial problems in surgical patients, the responsibilities of the consultation liaison nurse in the perioperative period, and the collaboration between surgical nursing and consultation-liaison nursing. Furthermore, key application areas such as preoperative anxiety and surgical fear assessment, early detection of postoperative delirium and depressive symptoms, pain and stress management, body image and adaptation to illness, patient and family education, and maintaining psychosocial support during the discharge process are evaluated. The literature indicates that consultation-liaison nursing can contribute to the early identification of psychosocial needs in surgical patients, the planning of appropriate nursing interventions, and referrals to other disciplines, particularly psychiatry, when necessary. This approach also supports the expansion of the surgical nurse's role from merely providing physical care to a holistic care understanding that also encompasses the patient's psychological and social needs. Especially in today's world, where improved postoperative recovery programs, patient-centered care, and a multidisciplinary team approach are gaining importance, consultation-liaison nursing can be considered a complementary field of practice that strengthens the continuity of perioperative care. In conclusion, the widespread adoption of the consultation-liaison nursing approach in surgical clinics is important for the early identification of psychosocial problems, the timely initiation of appropriate interventions, and the support of safe and holistic care for surgical patients. Accordingly, it is recommended that surgical nurses' knowledge and skills in the consultation-liaison approach be improved and that institutional care models supporting multidisciplinary collaboration be established.
Keywords: Consultation-liaison nursing, surgical nursing, perioperative care, surgical patients, multidisciplinary care.