Evde Bakımın Göz Ardı Edilen Yüzü: Tıbbi Atıklar ve Atık Yönetimi

Creative Commons License

UÇAR K. N., Karagozoglu S.

Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, cilt.42, sa.1, ss.121-130, 2026 (TRDizin)

Özet

Günümüzde sağlık hizmetlerinde öncelikli bir seçenek olan hastanelerden uzaklaşılarak Evde Sağlık Hizmetlerine yönelim artmıştır. Evde Sağlık Hizmetleri, bireylere aile ortamında hastalıklara yönelik muayene, tetkik, tedavi, tıbbi bakım, takip ve rehabilitasyon dahil olmak üzere çeşitli sağlık hizmetleri sunulmaktadır. Bu hizmet ile fiziksel, sosyal ve psikolojik bakımı kapsayan bütüncül bir yaklaşım benimsenmektedir. Bununla birlikte diğer sağlık hizmeti sunum sistemleri gibi Evde Sağlık Hizmetlerinin de çoğunlukla göz ardı edilen olumsuz tarafları bulunmaktadır. Nitekim Evde Sağlık Hizmetleri sırasında oluşan tıbbi atıkların yetersiz yönetimi çevresel tehlikelere ve ciddi halk sağlığı sorunlarına yol açabilmektedir. Evde Sağlık Hizmetleri kapsamında hizmet alan hasta/hasta yakınlarının ve hizmet sunan sağlık çalışanlarının tıbbi atıklara maruz kalması yaralanma ve birçok hastalığa yakalanma riskini beraberinde getirmektedir. Bu durum özellikle Evde Sağlık Hizmetleri sunan sağlık çalışanlarına ve hasta/hasta yakınlarına önemli sorumluluklar yüklemektedir. Bu sorumlulukların başında tıbbi atıkların doğru şekilde bertaraf edilmesi ve doğru atık yönetimi gelmektedir. Literatürde, sağlık çalışanlarının tıbbi atık bilgi durumu ve sağlık kurumlarında atık yönetimi ile ilgili yapılmış ulusal düzeyde birçok çalışma bulunmaktadır. Ancak Evde Sağlık Hizmetlerinin sürdürülmesi sırasında oluşan tıbbi atıkların yönetimine yönelik ulusal ve uluslararası düzeyde hem sağlık çalışanlarında hem de hasta ve hasta yakınları üzerinde yapılmış sınırlı sayıda çalışmaya rastlanılmıştır. Oysa ev ortamında birçok hasta/hasta yakını ve sağlık çalışanları Evde Sağlık Hizmetleri sırasında oluşan tıbbi atıkları bertaraf etme boyutunda önemli sorunlarla karşılaşabilmektedir. Bu bağlamda bu derleme makalede evde bakımın göz ardı edilen yüzü olan tıbbi atıklar ve tıbbi atık yönetiminde sağlık profesyonellerinin farkındalıklarının arttırılması hedeflenmiştir.
Nowadays, there has been an increase in the focus on Home Healthcare Services, moving away from hospitals as the primary option in healthcare services. Home Healthcare Services offer individuals a range of health Healthcare services, including examinations, testing, treatment, medical care, follow-up, and rehabilitation, all within the family environment. This service embraces a holistic approach encompassing physical, social, and psychological care. However, like other healthcare delivery systems, home healthcare has its downsides, often overlooked. Indeed, inadequate management of medical waste generated during home healthcare can lead to environmental hazards and serious public health problems. Exposure to medical waste poses a significant risk of injury and illness for patients, families, and healthcare professionals receiving home healthcare services. This places significant responsibilities, particularly on healthcare professionals and patients, families, who provide home healthcare services. Chief among these responsibilities is the proper disposal and management of medical waste. Numerous national studies exist in the literature on healthcare workers' knowledge of medical waste and waste management in healthcare institutions. However, limited national and international studies have been conducted on the management of medical waste generated during home healthcare services, conducted with both healthcare workers and patients and their families. However, many patients, their families, and healthcare professionals in the home environment can face significant challenges disposing of medical waste generated during home healthcare services. In this context, this review article aims to raise healthcare professionals' awareness of medical waste and its management, a frequently overlooked aspect of home care.