Akademik Veri Yönetim Sistemi
ARKHAIA ANATOLIKA: THE JOURNAL OF ANATOLIAN ARCHAEOLOGICAL STUDIES, sa.8, ss.156-188, 2025 (Hakemli Dergi)
Kalkolitik Dönem, Anadolu arkeolojisinin az bilinen, tartışmalı
dönemlerinden biridir. Bu döneme ilişkin verilerin sınırlı olması,
dönemin başlangıcı ve bitişinin yanı sıra alt evreleriyle birlikte bütüncül
bir zeminde anlaşılabilmesini zorlaştırmaktadır. Dönem ile ilgili
mimariye dair verilerin de dar ölçekte tespit edilmiş olması, özelde
yerleşimlerin karakterlerini genelde ise Kalkolitik Dönemi anlamamızı
zorlaştırmaktadır. Bu noktada karakteristik özellikleriyle seramik
grupları dönemi tarihlendirme, tanımlayabilme ve karşılaştırmada ilk
sırada gelmektedir. Makalenin konusunu oluşturan oluk bezeme
tekniğinde yapılmış süslemelere sahip kaplar, Batı Anadolu Bölgesi’nde
Erken ve Orta Kalkolitik Dönem’de görülmekte olup, bunlar özel bir
grubu oluşturmaktadır. Söz konusu dönem ve bölgede görülen oluk
bezeme
tekniği
ile
yapılmış
kaplar
kendine
özgü
üslubuyla,
tarihlendirmede perdah bezemeli kaplar ve diğer belirleyici unsurlarla
birlikte destekleyici materyaller arasında yer almaktadır.
Makale kapsamında, Çine-Tepecik Höyük yerleşiminde bulunan
oluk
bezemeli seramik
parçaları; bezemenin
kapların yüzeyine
uygulanış biçimleri ve motiflerine göre tipolojik bir sınıflandırma
dahilinde sunulmakta, bu örnekler çağdaşı yerleşimlerde görülen
benzerleriyle karşılaştırılarak, kronolojik açıdan değerlendirilmektedir.
Tipolojik ayrım tablo üzerinde gösterilmiş olup, karşılaştırılan benzer
seramik parçaları metin içerisinde kullanılan yayınlardan alınmıştır.
Karşılaştırma kapsamında yakın ve uzak mesafe kültür bölgelerindeki
benzer unsurlar bezeme tekniği, motif düzenlemesi ve kap formları
çerçevesinde ele alınmıştır. Bu doğrultuda, döneme ilişkin mevcutta var
olan veriler ve yeni elde edilen sonuçlarla birlikte, yeni kronolojik
değerlendirmelere de yer verilmiştir. Ana hatlarıyla incelenen bu önemli
seramik grubunun, son kronolojik önerilerle değerlendirildiğinde yoğun
olarak Erken Kalkolitik Dönem’de üretilmiş olduğu görülmektedir.
Bununla birlikte bu gelenek Orta Kalkolitik’te de kullanılmaya devam
etmiştir. Yukarıda kısaca özetlenen kapsamda bu çalışma, daha önce
yayın üretilmemiş olan Kalkolitik Dönem’de oluk bezeme üzerine
detaylı bir çalışma sunmayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler: Kalkolitik Dönem, Batı Anadolu