Empati Düzeylerine Göre Ortaokul Öğrencilerinin Açık Uçlu Sorulardaki Okuduğunu Anlama Performanslarının İncelenmesi
Ana Dili Eğitimi Dergisi, cilt.14, sa.4, ss.823-853, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 14 Sayı: 4
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.16916/aded.1997314
- Dergi Adı: Ana Dili Eğitimi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Academic Search Ultimate (EBSCO), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.823-853
- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmada ortaokul beşinci sınıf öğrencilerinin empati düzeylerine göre açık uçlu sorulardakiokuduğunu anlama performanslarının incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama desenindekiçalışma, 2025-2026 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Sivas’taki üç ortaokulda öğrenim gören176 beşinci sınıf öğrencisiyle yürütülmüştür. Veriler, KA-Sİ Empatik Eğilim Ölçeği-Çocuk Formu(Kaya ve Siyez, 2010) ve araştırmacılar tarafından geliştirilen açık uçlu okuduğunu anlama testiyletoplanmıştır. PIRLS ve NAEP çerçevelerindeki bilişsel süreçlere göre geliştirilen test maddelerineverilen yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla puanlanmıştır. Verilerin analizinde betimselistatistikler, Welch Tek Yönlü ANOVA, Games-Howell post hoc testi ve duyarlılık analizi olarakbootstrap regresyon kullanılmıştır. Okuduğunu anlama puanları toplam empati, F(2, 99.07) = 8.74,p < .001, yaklaşık ηₚ²= .150; duygusal empati, F(2, 108.94) = 7.59, p = .001, yaklaşık ηₚ² = .122; vebilişsel empati düzeylerine göre, F(2, 106.94) = 8.77, p < .001, yaklaşık ηₚ²= .141, anlamlı biçimdefarklılaşmıştır. Duygusal empatide düşük grup orta ve yüksek gruplardan daha düşük performansgösterirken orta ve yüksek gruplar benzer performans göstermiştir. Bilişsel empatide ise yüksekgrup düşük ve orta gruplardan daha yüksek performans göstermiştir. Empati düzeyi yükseldikçetam doğru ve uzak doğru kategorilerindeki yanıtların daha sık görüldüğü gözlenmiştir. Bulgular,okuduğunu anlamanın değerlendirilmesinde bilişsel becerilerin yanı sıra empatiyle ilişkili duyuşsalve sosyal bilişsel özelliklerin de dikkate alınabileceğine işaret etmektedir.
This study examined fifth-grade middle school students’ reading comprehension performance onopen-ended questions across empathy levels. Using a correlational survey design, the study wasconducted with 176 fifth-grade students from three different middle schools in Sivas, Türkiyeduring the spring semester of the 2025-2026 academic year. Data were collected using the KA-SIEmpathic Tendency Scale-Child Form (Kaya & Siyez, 2010) and a researcher-developed open-endedreading comprehension test. The test items were developed based on the cognitive processesspecified in the PIRLS and NAEP frameworks, and students’ responses were scored using a gradedscoring rubric. Data were analyzed using descriptive statistics, Welch’s one-way ANOVA, theGames-Howell post hoc test, and bootstrap regression as a sensitivity analysis. Readingcomprehension scores differed significantly across total empathy, F(2, 99.07) = 8.74, p < .001,approximate ηₚ²= .150; affective empathy, F(2, 108.94) = 7.59, p = .001, approximate ηₚ²= .122;and cognitive empathy levels, F(2, 106.94) = 8.77, p < .001, approximate ηₚ²= .141. For affectiveempathy, the low group performed below the moderate and high groups, whereas the moderateand high groups showed similar performance. For cognitive empathy, the high group performedabove both the low and moderate groups. As empathy levels increased, fully correct and partiallycorrect responses were observed more frequently. The findings suggest that, alongside cognitiveskills, affective and social-cognitive characteristics related to empathy may be considered in theassessment of reading comprehension.