Doğal Kaynaklı Güneş Koruyucular
Cumhuriyet Pharmacy Journal, cilt.1, sa.2, ss.26-40, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 1 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Cumhuriyet Pharmacy Journal
- Sayfa Sayıları: ss.26-40
- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Güneşin D vitamini sentezini uyarma, kişinin ruh halini iyileştirme, immün sistemi güçlendirme gibi faydalı etkilerinin yanında güneş yanığı, fotoalerji, ışığa duyarlılık, kırışıklık, leke oluşumu, yaşlanma ve cilt kanseri gibi fototoksik etkileri de bulunmaktadır. Ciltte, güneşten gelen zararlı ışınlara karşı savunma mekanizması olarak melanin üretimi gerçekleşir. Ancak bu doğal korunma ve savunma sistemi yeterli değildir. Bu yüzden güneşin zararlı etkilerinden korunmak için güneş koruyucu kullanımı oldukça önemlidir. Günümüzde kullanılan kimyasal güneş koruyucular alerjik reaksiyonlara, ciltte hasara ve birçok yan etkiye neden olduğundan güvenilirlikleri hakkında birçok soru işareti bulunmaktadır. Doğal kaynaklardan elde edilen UV radyasyonu absorbe etme veya engelleme kabiliyetine sahip yeni bileşikler; cilt üzerinde çoklu biyolojik etkileri, uygun maliyeti, çevre dostu ve güvenilirlikleri yönünden araştırmacıların dikkatini çekmektedir. Yapılan çalışmalarda bitkilerdeki flavonoit, antosiyanin, terpen, polifenolik bileşiklerin ve deniz canlılarından elde edilen mikosporin benzeri aminoasitlerin güneşten koruyucu etkileri öne çıkmaktadır. Bu bileşikler güneş koruyucu formülasyonlarda kimyasal UV filtrelere alternatif olabilir. Çalışmamızda potansiyel güneş koruyucu etkinliğe sahip doğal kaynaklı bileşikler ve tıbbi bitkiler üzerinde yapılan güncel çalışmalar derlenmiştir.
While sunlight has beneficial effects such as stimulating vitamin D synthesis, improving mood, and strengthening the immune system, it also has phototoxic effects such as sunburn, photoallergy, photosensitivity, wrinkles, spot formation, aging, and skin cancer. Melanin production occurs in the skin as a defense mechanism against harmful sun rays. However, this natural protection and defense system is insufficient. Therefore, the use of sunscreen is crucial to protect against the harmful effects of the sun. Currently used chemical sunscreens cause allergic reactions, skin damage, and many side effects, raising many questions about their reliability. New compounds derived from natural sources that have the ability to absorb or block UV radiation are attracting the attention of researchers due to their multiple biological effects on the skin, affordability, environmental friendliness, and reliability. Studies highlight the sun-protective effects of flavonoids, anthocyanins, terpenes, polyphenolic compounds from plants, and mycosporin-like amino acids from marine organisms. These compounds could be alternatives to chemical UV filters in sunscreen formulations. This study compiles current research on naturally occurring compounds and medicinal plants with potential sun-protective efficacy.