Akademik Veri Yönetim Sistemi
14. Uluslararası GAP Zirvesi Bilimsel Araştırmalar Kongresi, Gaziantep, Türkiye, 1 - 03 Aralık 2025, cilt.1, ss.987-997, (Tam Metin Bildiri)
Bu makale, Emile Durkheim, John Dewey ve İbn-i Haldun'un eğitim üzerine düşüncelerini karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Durkheim, öğretimi toplumsal norm ve değerlerin bireylere aktarıldığı bir sosyalleşme aracı olarak tanımlamaktadır. Ona göre, eğitimin en temel işlevi, toplumsal düzeni ve sürekliliği sağlamaktır. Bu süreç, bireyleri toplumsal yapının bir parçası haline getirerek kolektif dayanışmayı güçlendirmekte ve eğitimin topluma hizmet eden yönünü ön plana çıkarmaktadır. Durkheim'ın aksine, Dewey eğitimi bireyin deneyimleri üzerine kurulu bir süreç olarak değerlendirmektedir. Öğrenme, bireyin eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmesine yardımcı olurken, onu topluma aktif katılım için hazırlamaktadır. Dewey'in pedagojisi, demokrasiyi temel bir değer olarak görür ve eğitimi bireysel gelişimin yanı sıra demokratik bir toplumun inşasına hizmet eden bir araç olarak savunmaktadır. Bu yaklaşım, geleneksel yöntemleri eleştirerek birey merkezli ve dinamik bir anlayış sunmaktadır. İbn-i Haldun ise eğitimi hem bireysel hem de toplumsal gelişimin doğal bir unsuru olarak görmektedir. Bireylerin doğuştan getirdiği yeteneklerin geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ona göre öğretimin kalitesi, toplumun ekonomik refahı ve kültürel yapısıyla doğrudan ilişkilidir. İbn-i Haldun ayrıca, bireyin yalnızca bilgiyle değil, ahlaki erdemlerle de donatılması gerektiğini belirtmektedir. Bu üç düşünür arasında belirgin farklılıklar olduğu gibi önemli ortak noktalar da bulunmaktadır. Durkheim eğitimi toplumsal düzen ve uyumla, Dewey bireysel deneyim ve demokratik değerlerle, İbn-i Haldun ise birey ve toplum arasındaki dengeyle ilişkilendirmektedir. Ancak her biri, bireyin ve toplumun birbirini tamamlayan unsurlar olduğu konusunda hemfikirdir. Bu durum, eğitimin evrensel bir değer taşıdığını ve bireyin potansiyelini gerçekleştirmesi için olduğu kadar, toplumun sürdürülebilirliği için de vazgeçilmez olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu makalede ele alınan üç farklı perspektif, eğitimin hem bireysel hem de toplumsal işlevlerini daha derinlemesine anlamak için bir araya getirilmiştir. Eğitim, bireyin potansiyelini gerçekleştirmesi ve toplumun sürdürülebilirliğini sağlaması için vazgeçilmez bir araçtır ve bu bağlamda Durkheim, Dewey ve İbn-i Haldun’un fikirleri çağdaş eğitim anlayışına önemli katkılar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: İbn-i Haldun, Emile Durkheim, John Dewey, Eğitim Felsefesi, Karşılaştırmalı Eğitim.
This article aims to examine the thoughts of Emile Durkheim, John Dewey, and Ibn Khaldun on education through a comparative approach. Durkheim defines teaching as a means of socialization through which social norms and values are transmitted to individuals. According to him, the most fundamental function of education is to ensure social order and continuity. This process strengthens collective solidarity by making individuals a part of the social structure and highlights the aspect of education that serves society. Unlike Durkheim, Dewey considers education as a process based on the individual's experiences. Learning helps the individual develop critical and creative thinking skills, while preparing them for active participation in society. Dewey's pedagogy sees democracy as a fundamental value and advocates education as a tool that serves individual development as well as the construction of a democratic society. This approach criticizes traditional methods and offers an individual-centered and dynamic understanding. Ibn Khaldun, on the other hand, views education as a natural element of both individual and social development. He emphasizes the need to develop the innate abilities of individuals. According to him, the quality of education is directly related to the economic well-being and cultural structure of society. Ibn Khaldun also states that the individual should be equipped not only with knowledge but also with moral virtues. While there are significant differences between these three thinkers, there are also important common points. Durkheim associates education with social order and harmony, Dewey with individual experience and democratic values, and Ibn Khaldun with the balance between the individual and society. However, each agrees that the individual and society are complementary elements. This reveals that education has a universal value and is indispensable for the realization of the individual's potential as well as for the sustainability of society. In conclusion, the three different perspectives discussed in this article have been brought together to understand the individual and social functions of education more deeply. Education is an indispensable tool for individuals to realize their potential and for society to ensure its sustainability, and in this context, the ideas of Durkheim, Dewey, and Ibn Khaldun make significant contributions to the contemporary understanding of education. Keywords: Ibn Khaldun, Emile Durkheim, John Dewey, Philosophy of Education, Comparative Education.