Dijital Çağda Safsatanın Yeniden Doğuşu: Mantık Yanlışlarının Yeni Biçimleri
Dijital Dönüşüm ve İlahiyat Bilimleri II, Münir Ecer, Editör, Nida Akademi, İstanbul, ss.25-39, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Nida Akademi
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Sayfa Sayıları: ss.25-39
- Editörler: Münir Ecer, Editör
- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Dijitalleşmenin hızla arttığı çağımızda bilgiye erişim görünürde kolaylaşsa da çevrimiçi platformlarda dolaşıma giren mantık yanlışlarının yayılımı ciddi bir sorun haline gelmiştir. Algoritmaların görünmez tercihleriyle şekillenen dijital ortam, bireyin doğru ve eleştirel düşünme becerilerini aşındırmakta ve doğruluk yerine etkileşim temelli içerikleri ön plana çıkarmaktadır. Bu durum onların duygularına hitap ederek insanları korkutmak, şaşırtmak, acele karar verdirmek, öfkelendirmek ve kaba kuvvete yönlendirmek suretiyle doğru düşünmelerinin önüne geçerek safsataya düşmelerine sebep olmaktadır. Dolayısıyla safsataların hem üretim hem de dolaşım hızı artmakta toplumsal algı manipüle edilmektedir. Bunun sonucu olarak da dijitalizm yalnızca teknolojik bir dönüşüm değil, bilişsel süreçler üzerinde belirleyici etkiler oluşturan bir kültürel problem olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu tebliğin temel amacı, dijital mecralarda sıkça karşılaşılan mantık yanlışlarının nasıl yeniden üretildiğini, bu yanlışların bireysel düşünme süreçlerini nasıl zayıflattığını ve toplumsal kanaatleri nasıl yönlendirdiğini ortaya koymaktır. Ayrıca dijitalizm bağlamında eleştirel düşünme, tartışma usulleri ve bilişsel farkındalık gibi zihinsel koruma mekanizmalarının gerekliliğini tartışmak ve bu bağlamda yeni bir bilinç geliştirme imkanlarını değerlendirmek amaçlanmaktadır.
Çalışmada tarihi arka plan göz önünde bulundurularak felsefi analiz yöntemi esas alınmıştır. Karşılaştırmalı düşünce tarihi okuması üzerinden Sofist gelenek ile dijital çağın düşünsel yapıları arasında analojiye dayalı bir inceleme metodu benimsenmiştir. Klasik mantık ilkeleri felsefi argümanlarla tartışılarak, günümüz dijital söylemleriyle ilişkilendirilmiştir. Safsataların dijital ortamlarda ortaya çıkış biçimleri örnekler üzerinden incelenmiş, ayrıca algoritmaların kullanıcı davranışlarına göre içerik sıralama pratikleri analiz edilmiştir. Böylece dijital etkileşim dinamiklerinin safsata üretimindeki rolü kuramsal çerçevede değerlendirilmiştir.
Tebliğin, dijital kültürün mantık yanlışlarını nasıl beslediğine ilişkin farkındalık oluşturması; bireylerde eleştirel okuryazarlık ve bilişsel dayanıklılık ihtiyacını ortaya koyması beklenmektedir. Ayrıca sonuçların, dijital toplumda daha sağlıklı bir tartışma kültürünün inşası için yöntemsel ve pedagojik öneriler sunması öngörülmektedir.