KAMBİYO SENETLERİNDE İPTAL KARARINA RAĞMEN İCRA TAKİBİ YAPILMASI

Creative Commons License

Susuz K.

Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.21, sa.2, ss.657-681, 2026 (TRDizin)

Özet

Kıymetli evrakın bir türü olan kambiyo senetlerinde hak ile senet arasında çok güçlü bir bağ bulunmaktadır. Ancak senedin zayi olması nedeniyle iptali halinde bu bağ kopmakta ve hak, senetsiz olarak da ileri sürülebilmektedir. Bununla birlikte iptal kararı, çekişmesiz yargı işi olduğundan mahkeme sadece şeklen hak sahibini tespit etmektedir. Bu nedenle, iptal kararından sonra biri mahkeme kararına diğeri maddi hukuka dayalı iki farklı hak sahibi (alacaklı) bulunabilmektedir. İşte bu durum tahsilde tekerrüre neden olabilir. Çünkü bu aşamada maddi hukuka göre hak sahibi olsa bile gerçek hamilin, iptal edilen senede dayalı takip talebinde bulunabilmesi mümkün değildir. Ancak uygulamada bunun aksi yönünde pek çok içtihat bulunmaktadır. Nitekim bu husus Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na da intikal etmiş ve doktrinde ittifakla kabul edilen iptal kararının kaldırılmasının gerekli olduğuna karar verilmiştir. Ancak bunun icra takibinin ileri aşamalarında değil, daha takip talebinde bulunulduğunda yapılması gerekmektedir. Hukuki sorun, iptal kararıyla teşhis fonksiyonu kaldırılan senede dayalı takip yapılması ve çözüm olarak sunulan iptal kararının kaldırılmasının ise henüz yaygınlaşmamış olmasıdır. Bunun önündeki en büyük engel ise iptal kararının çekişmesiz yargı işi olması ve kanunda aksi belirtilmedikçe kesin hüküm teşkil etmeyeceğidir. Çalışmada özetle bu husus incelenmektedir.
In bills of exchange, there is a very strong link between the right and the instrument. However, if the instrument is canceled due to its loss, this link is broken, and the right can be asserted even without the instrument. Nevertheless, since the cancellation decision is a non-contentious judicial matter, the court only formally identifies the rightful owner. Therefore, after a cancellation decision, two different rightful owners (creditors) may emerge: one based on a court decision and the other on substantive law. This situation can lead to duplicate collection. This is because, at this stage, even if the actual holder is the rightful owner according to substantive law, it is not possible for them to file a claim based on the cancelled instrument. However, there are many precedents to the contrary in practice. Indeed, this issue has been brought before the General Assembly of Civil Chambers of the Court of Cassation, and it has been decided that the annulment of the cancellation decision, which is unanimously accepted in doctrine, is necessary. However, this should be done when the claim is filed, not in the later stages of the enforcement proceedings. The legal problem lies in the fact that enforcement proceedings are conducted on the basis of an instrument whose identification function has been removed by the cancellation decision, while the proposed solution—the annulment of the cancellation decision—has not yet become widespread. The greatest obstacle to this is that the cancellation decision constitutes a non-contentious judicial matter and does not constitute res judicata unless otherwise provided by law. This study briefly examines this issue.