Yeşil Mercimek Çeşitlerinde Agro-Morfolojik Özellikler ile Özellikler Arası İlişkilerin Belirlenmesi

Creative Commons License

Karadavut U., SOZEN O.

Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, cilt.13, sa.3, ss.502-510, 2026 (TRDizin)

Özet

Mercimek bitkisi özellikle kurak koşullara dayanım ve marjinal alanlarda başarılı bir şekilde yetiştirilebilme özelliği nedeniyle tercih edilmektedir. Son yıllarda ortaya çıkan protein açığının kapatılabilmesi için yapılan çalışmalara büyük katkısı olması nedeniyle tercih edilme oranında belirgin artışlar olmaya başlamıştır. Ancak yüksek verimli çeşitlerin elde edilmesi uzun yıllar alabilmektedir. Bu gerçekleşse bile karakterler arasındaki ilişkilerin bilinmesi ve buna göre çalışmaların yönlendirilmesi faydalı olmaktadır. Bu kapsamda Mucur/Kırşehir ekolojik koşullarında bazı yeşil mercimek çeşitlerinin tane verimi ile bazı verim öğeleri yanında incelenen özellikler arası ilişkilerin ortaya konulması amacıyla yürütülen çalışma Kırşehir ili Mucur ilçesine bağlı Medetsiz köyünde çiftçi arazisi koşullarında 2021 ve 2022 yıllarında iki yıl süreyle gerçekleştirilmiştir. Farklı araştırma enstitüleri ile özel sektör tarafından geliştirilmiş 10 adet yeşil mercimek çeşidinin kullanıldığı çalışma tesadüfi blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada incelenen değişkenler bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, biyolojik verim, bitkide bakla sayısı, bitkide tane sayısı, bin tane ağırlığı ve bitkide tane verimi olmuştur. Verilerin normal dağılım varsayımlarını yerine getirip getirmedikleri Anderson-Darling yöntemi ile belirlenirken, varyansların homojenliği ise Bartlett testi ile yapılmış, değişkenler arasındaki ilişkinin seviyesini belirleyebilmek için ise Pearson korelasyonu uygulanmıştır. Çalışma sonucunda değişkenlerin normal dağılıma sahip oldukları ve varyanslarının homojen oldukları görülmüştür. Gerçekleştirilen korelasyon analizi sonuçlarına göre ilk bakla yüksekliği ile bitki boyu; bitkide bakla sayısı ile biyolojik verim; bitkide tane sayısı ile biyolojik verim; bitkide tane verimi ile bitkide tane sayısı ve bin tane ağırlığı arasındaki ilişkiler pozitif ve önemli olarak tespit edilmiştir. Çalışmada en yüksek bitkide tane verimi 0.91 g/bitki ile Ceren çeşidinden elde edilirken, en düşük verim ise 0,71 g/bitki ile Karagül çeşidinde ortaya konulmuştur.
Lentils are preferred for their drought resistance and their ability to be cultivated successfully in marginal areas. Due to their significant contribution to closing the protein gap in recent years, their preference rate has increased notably. However, obtaining high-yielding varieties can take many years. Even so, it is essential to understand the relationships between plant traits to guide breeding studies effectively. This study was conducted to determine the grain yield and specific yield components of green lentil varieties and to reveal the relationships between these characteristics under the ecological conditions of Mucur, Kırşehir. The research was conducted in a farmer's field in Medetsiz village, Mucur district, Kırşehir province, over two years (2021 and 2022). Ten green lentil varieties developed by various research institutes and the private sector were utilized. The experiment was conducted according to a randomized block design with 3 replications. The variables examined included plant height, first pod height, biological yield, number of pods per plant, number of grains per plant, thousand-grain weight, and grain yield per plant. Data normality was assessed using the Anderson-Darling test, and homogeneity of variances was assessed using the Bartlett test. Pearson correlation was conducted to determine the level of relationship between the variables. The results indicated that the variables were normally distributed and had homogeneous variances. According to the correlation analysis, significant positive relationships were identified between first pod height and plant height, number of pods per plant and biological yield, number of grains per plant and biological yield, yield per plant and number of grains per plant, and yield per plant and thousand grain weights were determined to be positive and significant. The highest yield was obtained from the Ceren variety, at 0.91 g/plant, whereas the lowest was recorded from the Karagül variety, at 0.71 g/plant.