Amasya Gökmedrese Camisi ve Türbesi: Mimari Kurgu, İşlev ve Tarihlendirme Sorunları Üzerine Bir Değerlendirme

Kırca K. G., Eser E.

Arkeoloji ve Sanat, cilt.0, sa.182, ss.195-206, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 0 Sayı: 182
  • Basım Tarihi: 2026
  • Dergi Adı: Arkeoloji ve Sanat
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.195-206
  • Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Amasya; Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinde ticari faaliyetleri gelişmiş, kentte bulunan bilim insanları ve jeopolitik konumu ile önemli bir merkez haline gelmiştir. Kentin yetiştirdiği devlet adamları ve bilim insanları, yöneticilerin her zaman dikkatini çekmiş ve ilgisini artırmıştır. 12. ve 15. yüzyıllar arasında kentte yoğunlaşan imar faaliyetleri ve özellikle şehzadelerin Amasya’da yetişip Osmanlı devletine padişah olarak başkente gitmeleri Amasya’nın önemini ve bu dönemlerde şehre verilen değeri göstermektedir. İl merkezinde bulunan önemli yapı topluluğundan biri olan ve günümüze kadar ulaşan Gökmedrese Camisi; Cami, medrese ve türbeden oluşmaktadır. Günümüzde cami olarak kullanılan ve birçok araştırmaya konu edilen yapı, mimari ve süsleme özellikleri, tarihlendirilmesi, sanatçısı ve banisi hakkında çeşitli görüşler öne sürülmüş tarihi, planı gibi konular üzerinde durularak tartışılmıştır. Ancak yapılan inceleme ve bulgular ışığında söz konusu araştırmalar incelendiğinde yapı özelliklerinin tam olarak açığa kavuşturulamadığı anlaşılmış ve yeni bir araştırma yapılması gerekli görülmüştür. Araştırma, yeni gözlemler ışığında karbon 14 testi ile desteklenerek bulgular ve tespitlerle yeniden değerlendirilmiştir.
The city of Amasya developed commercial activities during the Seljuk, Principalities and Ottoman periods and became an important center with its scientists and geopolitical location. The statesmen and scientists raised by the city had always attracted the attention of the ruling class and increased their interest. The reconstruction activities that intensified in the city between the 12th and 15th centuries and especially the fact that the princes trained in Amasya and went to the capital as the sultan of the Ottoman Empire show the importance of Amasya and the value given to the city in these periods. Between the 13th and 15th centuries, the importance attached to Amasya and the development of the city are remarkable. In this century, reconstruction activities intensified. One of the important building ensembles in the city center is the Gökmedrese Mosque. Mosque consists of madrasah and mausoleum. Gökmedrese Mosque and Mausoleum has survived intact until today. Gökmedrese Mosque, which is used as a mosque today and has been the subject of many studies, has been discussed by focusing on issues such as its architectural and ornamental features, dating, artist, and master, and various opinions have been put forward about its history, plan, and artist. However, in the light of the examination and findings, it was understood that the building features could not be fully revealed and a new research was deemed necessary. The findings were reevaluated by supporting the research with the carbon 14 test.