VELİLERİN ÖZEL İLKOKUL TERCİHLERİNİN BULANIK ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YAKLAŞIMIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ

Creative Commons License

Durmuş A., İSKENDER A.

Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, cilt.16, sa.31, ss.381-428, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, İzmir, Türkiye’deki özel ilkokulları değerlendirmek ve ebeveynlerin okul seçimini desteklemek amacıyla bulanık çok kriterli karar verme (ÇKKV) modeli geliştirmektedir. Artan okul çeşitliliği karşısında, model; akademik kalite, ekonomik koşullar, fiziksel özellikler, yönetsel/sosyal destek ve konum olmak üzere beş ana kriteri esas alarak nesnel ve veri temelli bir rehberlik sunmaktadır. Kriter ağırlıkları Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (F-AHP) ile belirlenmiş, okul sıralamaları ise Bulanık MAIRCA (F-MAIRCA) yöntemiyle yapılmıştır. On ebeveynden yapılandırılmış formlar aracılığıyla veri toplanmış; yargılardaki belirsizlik üçgensel bulanık sayılarla modellenmiş, ardından ağırlıklar ve puanlar hesaplanmıştır. Sonuçlara göre, akademik kalite (0,465) en etkili kriter olmuş, onu ekonomik koşullar (0,216) izlemiştir. Alt kriterler arasında öğretmen ve yönetim kalitesi öne çıkmıştır. İzmir Anka Koleji, MEF Uluslararası Okulu ve İ.T.Ü. İzmir İlkokulu en üst sıralarda yer almıştır. Ağırlık değişimlerine göre yapılan duyarlılık analizi sıralamaların kararlılığını doğrulamıştır. Bu model, eğitim yönetimi ve politika için güvenilir, şeffaf bir karar destek aracı sunmaktadır.
This study develops a fuzzy multi-criteria decision-making (MCDM) model to assist parents in selecting private primary schools in İzmir, Türkiye. Faced with growing educational options, the model provides objective, data-driven guidance by evaluating five main criteria: academic quality, economic conditions, physical characteristics, managerial/social support, and location. Criterion weights were determined using the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (F-AHP), and school rankings were derived using Fuzzy Multi-Attributive Ideal-Real Comparative Analysis (F-MAIRCA). Data from ten parents were collected via structured forms; uncertainty was modeled using triangular fuzzy numbers, followed by defuzzification and normalization. Results show that academic quality (0.465) is the most influential factor, followed by economic conditions (0.216). Among subcriteria, teacher and management quality ranked highest. F-MAIRCA analysis identified İzmir Anka College, MEF International School, and İ.T.Ü. İzmir Primary School as top performers. Sensitivity analysis confirmed the stability of rankings under varying weights. The integrated F-AHP → F-MAIRCA approach offers a reliable and transparent tool for educational decision-making, highlighting educational quality as the dominant factor in parental preferences.