Sağlık Kurumlarında Toplam Kalite Yönetimi Uygulamalarının Kurumsal Performans Üzerindeki Etkisinde Liderlik Davranışlarının Aracılık Rolü

AÇIKGÖZ O., Biçer E. B.

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları dergisi (Online), cilt.8, sa.2, ss.580-596, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Çalışmanın amacı; sağlık kurumlarında toplam kalite yönetimi uygulamalarının kurumsal performans üzerindeki etkisinde liderlik davranışlarının aracı rolünü ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Sivas ili merkez ve ilçelerinde yer alan kamu, özel ve üniversite hastanelerinde görev yapan 613 sağlık çalışanlarından (yöneticiler hariç) oluşan tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma anketi, genel bilgi, toplam kalite yönetimi, liderlik ve kurumsal performans olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Bulgular: Kurumsal performans ile toplam kalite yönetimi uygulamaları (r=0.60 ve p<0.01) arasında ve kurumsal performans ile liderlik davranışı (r=0.59 ve p<0.01) arasında orta düzeyde pozitif yönlü ve anlamlı ilişki olduğuna ulaşılmıştır. Aracılık analizi sonucuna göre ise toplam kalite yönetiminin kurumsal performans üzerindeki etkisinde liderlik davranışlarının kısmi aracılık rolünün olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Sağlık kurumlarında toplam kalite yönetimi (TKY) uygulamalarının kurumsal performansı anlamlı ve pozitif biçimde artırdığı; TKY ile performans ve liderlik davranışları arasında orta düzeyde pozitif ilişkiler bulunduğu belirlenmiştir. Yapısal eşitlik modeli sonuçları, TKY’nin performans üzerindeki doğrudan etkisinin anlamlı olduğunu ve liderlik davranışlarının modele dahil edilmesiyle bu etkinin azaldığını göstermiş; Bootstrap testi bulguları da liderlik davranışlarının TKY’nin kurumsal performansa etkisinde kısmi aracılık rolünü doğrulamıştır. Bu çerçevede, performans artışının sürdürülebilirliği için kalite bilincini güçlendirecek hizmet içi eğitimlerin yaygınlaştırılması ve yöneticilerde destekleyici, katılımcı ve araçsal liderlik davranışlarını geliştirmeye dönük uygulamaların artırılması önerilmektedir.
Aim: The aim of this study is to reveal the mediating role of leadership behaviors in the effect of total quality management practices on corporate performance in healthcare institutions. Material and Method: This is a descriptive study involving 613 healthcare employees (excluding managers) working in public, private, and university hospitals located in the central and district areas of Sivas province. The study questionnaire consists of four sections: general information, total quality management, leadership, and corporate performance. Results: A medium-level positive and significant relationship was found between corporate performance and total quality management practices (r=0.60 and p<0.01), as well as between corporate performance and leadership behavior (r=0.59 and p<0.01). According to the mediation analysis, it was determined that leadership behaviors have a partial mediating role in the effect of total quality management on corporate performance. Conclusion: It has been established that total quality management (TQM) practices significantly and positively enhance corporate performance in healthcare institutions; there are medium-level positive relationships between TQM and performance and leadership behaviors. The results of the structural equation model show that the direct effect of TQM on performance is significant, and this effect decreases with the inclusion of leadership behaviors in the model; findings from the Bootstrap test also confirm that leadership behaviors have a partial mediating role in the effect of TQM on corporate performance. In this context, it is recommended to promote in-service training that will strengthen quality awareness and to increase practices aimed at developing supportive, participative, and instrumental leadership behaviors among managers.