İlkokul Öğrencilerinin Sıfır Atık Projesi Uygulamalarının Geliştirilmesine Yönelik Bir Eylem Araştırması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEYLAN AKSOY

Danışman: Taner Çifçi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul 4. sınıf öğrencilerine yönelik planlanmış olan sıfır atık uygulamalarının çevre konusundaki bilgi, beceri ve tutumları üzerindeki etkilerini incelemek ve bu uygulamaların çevre eğitimi sürecine olan katkılarını belirlemektir. Araştırma, öğretim sürecini sistematik biçimde geliştirmeyi hedeflediğinden nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması deseni ile yürütülmüştür. Çalışma grubu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet okulunda öğrenim gören 33 tane 4. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Sıfır atık temalı etkinlikler, öğrencilerin aktif katılımı esas alınarak sınıf ve okul ortamında uygulanmıştır. Veri toplama sürecinde beceri gözlem formları, yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğrenci ürünleri, değerlendirme formları ve araştırmacı notlarından yararlanılmıştır. Uygulama süreci, 2024-2025 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde 17 Şubat–8 Nisan 2025 tarihleri arasında 7 (yedi) haftalık bir zaman dilimini kapsamakta olup fen bilimleri dersinde toplam 14 ders saati ayrılarak gerçekleştirilmiştir. Uygulama öncesi ve sonrası elde edilen nitel veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen bulgular, sıfır atık uygulamalarının öğrencilerin çevreye ilişkin farkındalıklarını artırdığını, atıkların ayrıştırılması, yeniden kullanımı, geri dönüşüm ve israfın önlenmesi konularında gelişim sağladığını göstermektedir. Ayrıca öğrencilerin çevresel sorunlara karşı daha duyarlı, sorumluluk alabilen ve çözüm odaklı tutumlar geliştirdikleri görülmüştür. Uygulama sürecinde benimsenen etkinlik temelli aktif öğrenme yaklaşımının, öğrencilerin katılımını artırdığı ve çevresel konulara yönelik motivasyonlarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda, sıfır atık ve çevre eğitimi uygulamalarının ilkokul müfredatında bütüncül bir yaklaşımla ele alınması, öğretmenlerin bu alanda desteklenmesi, okul ortamlarının çevre dostu etkinliklerle zenginleştirilmesi ve farklı sınıf düzeylerinde disiplenlerarası uygulamalarla da pekiştirilmesi önerilmektedir.