Sosyal kimlik kuramına göre Türk romanında 1960 Darbesi, 1971 Muhtırası, 1980 Darbesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEVİNÇ YILDIZ

Danışman: Ahmet Bozdoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hemen her milletin tarihinde hayatı, genel anlamda toplumu, özelde ise toplumun içindeki grupları ve bireyleri derinden etkileyen olaylar yaşanmış, devirlerden geçilmiştir. Bu durum; Türk tarihi için de geçerlidir, Cumhuriyet tarihi içinde toplumda büyük izler bırakan, en önemli denebilecek devirlerden biri kuşkusuz darbe ve muhtıra dönemleridir. Bu çalışmada, Türk sosyal ve siyasal hayatının üç önemli dönemi olan 27 Mayıs 1960 Darbesi, 12 Mart 1971 Muhtırası, 12 Eylül 1980 Darbesi'ndeki hangi grupların darbe konulu romanlara yansıdığı tespit edilmiş ve yazarların tavrı da göz önünde tutularak bu grupların romanlardaki grup kimliği, yaşananlardaki rolü, yaşananlardan nasıl etkilendikleri, grup içi ve söz konusu dönemlerdeki diğer gruplarla ilişkileri sosyal kimlik kuramına göre incelenerek ortaya konmuştur. Sonuçta her üç dönem romanlarında da grupların yazarların siyasî görüşüne göre şekillendiği görülmüştür. Sağ görüşlü yazarların romanlarında milliyetçi/ülkücü/sağ grupları olumlu çizip onların bu dönemlerde yaşadığı mağduriyetleri öne çıkardığı, sol görüşlü yazarların ise devrimci/sol görüşlü grupları olumlu anlatarak onların söz konusu dönemlerde, bilhassa 71 Muhtırası ve 80 Darbesi'nde zulme uğradığını göstermeye çalıştığı tespit edilmiştir. Ayrıca gerek sağ gerekse sol görüşlü yazarlar kendi ideolojilerinin karşısında yer alan grupları romanlarında oldukça olumsuz çizmiştir, bu konuda sol görüşlü yazarların tavrı daha keskindir. Bu çalışmada Türk tarihinin çok önemli olaylarının yaşandığı, grupların derinden etkilendiği, bireylerde büyük izler bırakan üç dönemine genelde edebiyatın, özelde yazarların penceresinden grupların gözüyle ayna tutulmuş, bu dönemlerin bir panoraması çizilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türk romanı, 1960 Darbesi, 1971 Muhtırası, 1980 Darbesi, sosyal kimlik, devrimciler, ülkücüler