Finansal krizler karşısında merkez bankalarının tutumu: karşılaştırmalı bir analiz

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP KARAŞ

Danışman: GÜVEN DELİCE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ulusal ve uluslararası finansal piyasaların entegrasyonu ve serbestleşme hareketleri finansal krizlerin günümüzde daha sık ortaya çıkmasına neden olmuştur. Küreselleşmeyle birlikte sermayenin uluslararası boyuttaki hareketliliğinin artışı, ülkelerin finansal piyasalarının istikrarsızlığa sürüklenmesinde önemli bir faktör haline gelmiştir. Finansal krizler günümüzde daha sık görülmeye başlamış ve bir ülkede çıkan kriz diğer ülkeleri de etkiler olmuştur. Ülkenin istikrarı üzerinde birçok olumsuz etkisi olan finansal kriz süreçlerinde merkez bankası en kritik rolü üstlenmekte ve merkez bankasının kriz karşısındaki politikalarının etkinliği önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, finansal kriz süreçlerinde merkez bankalarının krize karşı aldıkları önlemlerin etkinliğinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, finansal krizler farklı yönleriyle incelenmiş, TCMB ile dünyanın en etkili merkez bankaları olan Fed ve Avrupa Merkez Bankası'nın 2008-2014 küresel kriz dönemindeki etkinlikleri ölçülmüş ve karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Etkinlik analizi, farklı girdi ve çıktılar üzerinde çalışma yapılmasına izin veren Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bu tür ölçülebilir bir teknikle merkez bankalarının etkinliklerinin analiz edilmesinin literatüre katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. VZA yöntemi ile yapılan çalışmada 21 Karar Verme Birimi (KVB) göz önüne alınmış, 3 girdi ve 4 çıktı kullanılmış ve 2008-2010 ile 2011-2014 dönemleri için ayrı ayrı analizler gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda; Letonya, ABD, Finlandiya, İngiltere, İrlanda ve Slovakya Merkez Bankalarının en iyi performans gösteren Merkez Bankaları arasında ilk 5 sırada yer aldığı, diğer taraftan Yunanistan, Hollanda ve Avusturya Merkez Bankalarının 21 KVB içerisinde en düşük başarıyı gösteren Merkez Bankaları olduğu, 2008 yılında en yüksek etkinlik skorunu alan TCMB'nin 2008 ve 2014 yıllarında etkin politikalar uyguladığı tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Finansal Krizler, Merkez Bankaları, Etkinlik Analizi/Ölçümü, Veri Zarflama Analizi (VZA).