Farklı başkalaşım yaşam döngüsüne sahip böceklerin mitogenomunda mikroRNA’ ların transkripsiyondaki olası rolünün araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HABEŞ BİLAL AYDEMİR

Danışman: Ertan Mahir Korkmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

miRNA' lar kodlamayan RNA molekülleridir ve transkripsiyon sonrası gen ekspresyonunu düzenler. miRNA' lar, C. elegans' ta ilk tanımlanmasından bu yana, özellikle insanda gen ekspresyon çalışmalarında model organizmalara artan ilgi ile çalışılmış ve miRNA' ların önemi insan genom projesiyle anlaşılmıştır. Mitokondri, önemli hücresel işlevleri sürdürmek için gereklidir, özellikle OXPHOS ve miRNA' lar, mitokondride doku ve zamana özgü modeller sergiler. Bu nedenle, bu çalışmada, farklı gelişmiş iki böcek türü Syrista parreyssi (Hymenoptera) ve Lepisma saccharina (Zygentoma) miRNA' ları ilk kez araştırılmıştır. Derin dizileme yöntemi kullanılarak, bu iki türdeki bilinen ve olası yeni miRNA' ların tanımlanması ve karakterizasyonu ve bunların mitokondriyal transkripsiyon üzerindeki olası etkileri araştırılmıştır. Her tür için, apoptoz ve sinyal verme gibi mitokondriyal süreçlerde yer alan ve OXPHOS komplekslerinin alt birimlerini kodlayan genleri etkileyen miRNA' lar tanımlanmıştır. Bu çalışmada, 81 ve 161 yeni olgun miRNA adayları sırasıyla S. parreyssi ve L. saccharina' da biyoinformatik yaklaşımlarla tahmin edilmiştir. Mitokondriden kaynaklanan veya hedeflenen yeni miRNA' ların, etkilenen rRNA genleri veya pozitif olarak seçilmiş mitokondriyal protein kodlama genleri olduğu tahmin edilmektedir. Bu, mitokondriyal işlevi ve mitokondriyal transkripsiyonu sürdürmek için miRNA' ları değerlendirmek açısından yeni bir bakış açısı sağlayabilir.