Göksun-Binboğa ve Engizek metamorfitleri'nin mineralojik-petrografik ve jeokimyasal incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ HOZATLIOĞLU
Danışman: HÜSEYİN YALÇIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Doğu Toroslar'ın batı kesiminde Kahramanmaraş ili kuzeyindeki Göksun, Afşin, Elbistan, Ekinözü ve Nurhak ilçeleri çevresinde yüzeyleyen Üst Paleozoyik-Alt Mesozoyik yaştaki metamorfik birimlerin litolojik/stratigrafik, mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özelliklerinin incelenerek diyajenez / metamorfizma derecelerinin ve karakteristiklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede, metamorfik birimlerde fillosilikat mineralojisi (mineral birliktelikleri, illit kristalinite, illit/mika b-hücre mesafesi, illit/mika ve klorit politipi) ve mineral kimyası (ana ve iz/eser elementler, duraylı ve radyojenik izotoplar) incelemeleri yapılmıştır. Afşin, Göksun ve Ekinözü yörelerine göre litolojik farklılıklar gösteren metamorfik birimler, buruşma klivajı ve bantlaşmalar gösteren Paleozoyik (metakumtaşı, kuvarsit / kuvarsşist, amfibolit / amfibolşist, kalkşist, mermer, fillit, mikaşist ve mikagnays) ve bunları kesen metagranodiyoritler ile Triyas yaşlı metapelit (metakumtaşı, fillit) ve metakarbonat (mermer) kayaçlarından oluşmaktadır. Metamorfik kayaçlar; kuvars, feldispat (ortoklaz, plajiyoklaz), karbonat (kalsit, dolomit), mika (muskovit, biyotit), klorit, amfibol (antofillit / gedrit, tremolit / aktinolit), sillimanit, disten, stavrolit, granat, klinopiroksen, epidot, turmalin, skapolit, beril, hematit, zirkon, apatit, rutil, titanit ve ksenotim içermektedir. Fillosilikatları bolluk sırasına göre illit, klorit, paragonit, karışık tabakalılar (C-V, I-C, C-S, C-V, I-V), smektit, kaolinit ve vermikülit temsil etmektedir. Kloritler; şamozit ve klinoklor (veya brusvigit ve diyabantit) arasında trioktahedral bileşime sahiptir. Hem trioktahedral, hem de dioktahedral bileşimindeki illit/mikalar; genel anlamda muskovit ile biyotit arasında (biyotit-seladonit, muskovit-filogopit, muskovit-ferrifenjit, muskovit-ferrobiyotit, Al-flogopit-Al-annit) bir bileşim göstermektedir. Beyaz K-mikalar (muskovitler) 2M1, 1M, ve 2M1+1M politiplerine sahiptir. Kloritler IIb politipi ile temsil edilmektedir. İllitlerin KI ve kloritlerin AI değerleri çoğunlukla epizona; kısmen de ankizona karşılık gelmektedir. Dioktahedral illitlerin b0 değerleri düşük-yüksek basınç koşullarına işaret etmektedir. Kondrit ve NASC değerlerine göre; illit/mika ve kloritlerin iz element desenleri genellikle birbirinden ayrılmakta ve belirgin bir ayrımlaşmayı / farklılaşmayı ifade etmektedir. İllit/mika ve kloritlerin oksijen ve hidrojen izotop değerleri; bu minerallerin oluşum sıcaklıklarının 375-500 C arasında değiştiğine işaret etmektedir. Dokusal, mineralojik ve jeokimyasal veriler birlikte değerlendirildiğinde; Afşin ve Göksun bölgedeki metamorfik birimler Malatya Metamorfitleri, Ekinözü bölgesindekiler ise Pütürge Metamorfitleri ile benzerlik sunmaktadır. İllit/mikaların 40Ar-39Ar radyometrik yaş verileri; Afşin ve Göksun bölgelerindeki metamorfik kayaçlar için Üst Kretase (Santoniyen-Kampaniyen), Ekinözü bölgesindekiler için Alt-Orta Eosen (İpresiyen-Bartoniyen) döneminde gelişen metamorfizmayı göstermektedir. Bu metamorfizma yaşları bölgesel olarak değerlendirildiğinde; Üst Kretase'de ofiyolit yerleşimi ve magmatizma, Üst Eosen'de ise volkanizma ve yaygın nap (bindirme) gelişimleriyle ilişkili orojenik olaylarla doğrudan ilişkili gözükmektedir. Anahtar kelimeler: XRD, fillosilikat mineralojisi, ana ve iz/eser elementler, duraylı ve radyojenik izotoplar.