Atatürk Dönemi Türk romanında adlî süreçler ve mahkemelerin işleyişi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CENGİZ EKEN

Danışman: Ahmet Bozdoğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsanların bir arada huzur ve güven içerisinde yaşaması için şüphesiz sağlıklı bir kamu düzenine ihtiyaç vardır. Bu amaçla en ilkelinden en modernine kadar bütün toplumlar kamu düzenini tesis etmek için çeşitli kanuni düzenlemeler yaparak bir hukuk sistemi oluşturmaya çalışmışlardır. Bireylerin hak ve hukukuna riayet eden, kimseyi ötekileştirmeyen adil bir kamu düzeni tesis eden toplumların oluşturduğu devlet yapıları bu vasıflarını korudukları sürece yaşama imkanı bulmuşlar, adalet kurumu zaafa uğramaya başlayınca kamu düzeni bozulmuş, huzurun yerini kargaşa ve kaos alarak devletleri yıkılışa sürüklemiştir. Bu yönüyle genelde toplum özelde insan hayatı için son derece önemli bir yeri olan adalet kurumu edebî eserlerin vazgeçilmez temalarından birini oluşturmuştur. Bir yönüyle kolektif şuurun aktarıcısı olan bu eserler, üretildikleri tarihten sonra toplumun geçmişini yansıtan sosyolojik veri niteliği kazanarak geleceğin inşasında istifade edilecek kaynaklar arasına girmiştir. Doktora tezi çalışması kapsamında tespit edilebildiği kadarıyla Atatürk Dönemi'nde yazılan 418 romandan 161 tanesi okunmuş ve 33 yazara ait 96 roman tez içerisinde kullanılmıştır. Giriş ve Sonuç dışında10 bölümden oluşan bu çalışmada Türk milletinin I. Meşrutiyet, II. Meşrutiyet ve Atatürk dönemleri adalet algısı, adalet kurumuna bakışı, devrin hukukî mevzuatının toplumda nasıl yankı bulduğu gibi hususlar tarihî gerçeklikle ilişkisi sorgulanarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Böylece bir dönemin tarihî, antropolojik, arkeolojik bilgi ve bulgularıyla tespit edilemeyen tecrübî yaşantısı sunularak adalet kurumunun şekillenmesinde yararlı olacağı düşünülen yeni istifade olanakları oluşturulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Atatürk Dönemi, I. Meşrutiyet, II. Meşrutiyet, adalet, yargı, mahkeme, adlî süreç.