İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programlarının Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜSNÜYE KEŞKEK
Danışman: Mehmet Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Türkiye'de 1982–2024 yılları arasında uygulanan İlköğretim DKAB öğretim programlarını, değerler eğitimi perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüzde teknolojik gelişmelerin ve toplumsal dönüşümlerin hız kazandığı bir çağda, bireylerin ahlaki temelli değerlere sahip olarak yetişmeleri büyük bir önem taşımaktadır. Bu bağlamda, eğitim programlarında yer alan değerlerin niteliği ve sunumu, eğitimin kalitesi açısından belirleyici rol oynamaktadır. DKAB dersi de bu değerlerin öğrencilere aktarılmasında merkezi bir işleve sahiptir. Bu nedenle, çalışmada ilköğretim düzeyindeki DKAB öğretim programlarının içerdiği değerler, sınıf düzeylerine göre dağılımı ve programın benimsediği değer eğitimi yaklaşımı detaylı biçimde analiz edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi ve içerik analizi yöntemleri kullanılmış; Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 1982, 1992, 2000, 2006, 2010, 2018 ve 2024 yıllarına ait DKAB öğretim programları değerler eğitimi bağlamında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada Spranger ve Schwartz'ın değer sınıflamaları esas alınmış ve programlarda yer alan değerler bu sınıflamalar ışığında tahlil edilmiştir. Bu çalışma, giriş bölümü ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın problemi, amacı, önemi, yöntemi, sınırlılıkları ve konu ile ilgili literatürde yer alan çalışmalar ele alınmıştır. Araştırmanın temel problemi, İlköğretim DKAB öğretim programlarının değer eğitimi anlayışının ne olduğu ve bu anlayışın 1982'den 2024'e kadar nasıl bir değişim geçirdiğidir. Birinci bölümde, değer kavramı teorik bir çerçevede ele alınmış, değerlerin tanımı, özellikleri ve sınıflandırmaları açıklanmış; değerler eğitiminin amacı, önemi ve temel yaklaşımları detaylandırılmıştır. Ayrıca Türkiye'de değerler eğitiminin tarihsel süreci ile DKAB dersinin değerler eğitimiyle ilişkisi üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, 1982–2024 yılları arasında yayımlanan ilköğretim DKAB öğretim programları değerler eğitimi açısından analiz edilmiştir. Bu bağlamda programlarda benimsenen değer eğitimi yaklaşımları, yer verilen değerlerin sınıflandırılması, program amaçlarında değerlerin yeri ve değerlerin sınıf düzeylerine göre dağılımı sistematik biçimde incelenmiştir. Üçüncü bölümde, ulaşılan bulgular doğrultusunda genel bir değerlendirme yapılmış ve DKAB öğretim programlarının değerler eğitiminin niteliğini artırmaya yönelik çeşitli önerilere yer verilmiştir. Bu bölümde aynı zamanda çalışmanın alana sağlayabileceği katkılar da vurgulanmıştır. Araştırmanın sonunda, ilköğretim DKAB öğretim programlarında yıllar içinde değer eğitimi anlayışında hem içerik hem de yaklaşım bakımından önemli dönüşümlerin yaşandığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, programların değerler eğitimine dair yönlerinin daha da güçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Öğretim Programı, İlköğretim DKAB Öğretim Programı, Değer, Değerler Eğitimi