Sivas ve çevresinde büyücülük folkloru

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞİFANUR SAMUR

Danışman: Adil Çelik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu yüksek lisans tezi, Sivas ve çevre illerde büyücülük olgusunu halkbilimsel bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışma, Giriş ve Sonuç bölümleri dışında üç ana bölümden oluşmaktadır: Birinci Bölüm'de büyü ile ilişkili kavramlar, tanımlar, büyücü figürü, büyü çeşitleri, tasnif modelleri, işlevleri ve dünyada, Semitik metinlerde ve Türk dünyasında büyü konuları ele alınarak kapsamlı bir literatür tartışması sunulmaktadır. İkinci Bölüm, sahadan derlenen veriler ışığında büyüleri on üç farklı başlıkta sınıflandırmakta ve her bir kategoriye dair somut örnekler ve uygulama detayları paylaşmaktadır. İkinci bölümde aktarılan veriler, gelecekte yeni perspektiflerle tekrar analiz edilme potansiyeline sahiptir. Üçüncü Bölüm, büyü mağdurlarının ve uygulayıcılarının demografik özellikleri, deneyimleri, inanç süreçleri ve büyücü portresi gibi konuları bütüncül bir analize tabi tutarak büyücülük eksenindeki halkbilgisini analiz etmektedir. Ayrıca bu bölüm, büyü pratiklerinde kullanılan 75 farklı etnografik malzemenin tasnifi ve işlevlerine ayrılmıştır. Araştırma, 18 aylık bir saha çalışmasında 81 kaynak kişiyle yapılan mülakatlardan elde edilen 60 saati aşan ses kayıtlarına ve saha gözlemlerine dayanmaktadır. Elde edilen bulgular, büyü pratiklerinin bireylerin psikolojik ve toplumsal çatışmalarını çözme arayışının bir yansıması olduğunu, din ve büyünün iç içe geçtiğini, büyü pratiklerinin kültürel süreklilik taşıdığını ve modern tıpla geleneksel yöntemler arasında simbiyotik bir ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır.