Koruma ve bakım altındaki çocukların bakım veren profesyonellere bağlanmasına oyun temelli müdahalenin etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEYZA ÖZLER ERVÜZ
Danışman: MİRAÇ BURAK GÖNÜLTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada koruma ve bakım altındaki çocukların bakım veren profesyonellere bağlanmasında oyun temelli müdahalenin etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu çalışma, oyun temelli müdahalenin hem çocukların bağlanma güvenliği düzeylerine hem de bakım verenlerin çocukla kurduğu ilişki niteliğine katkılarını değerlendirmektedir. Karma yöntem yaklaşımıyla yürütülen çalışmada, yarı deneysel desen kullanılarak müdahale öncesi ve sonrası bağlanma güvenliği düzeyleri nicel olarak değerlendirilmiş; bakım personelinin müdahaleye ilişkin deneyimleri ise nitel veriler aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma Tokat ili Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı çocuk evlerinde kalan 12 çocuk ile onların bakımından sorumlu 12 bakım personeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel bölümde çocukların bağlanma güvenliği düzeyleri Bağlanma Davranışları Sınıflandırma Seti (BDSS) kullanılarak müdahale öncesi ve sonrasında ölçülmüş; nitel bölümde ise çocuklarla çalışan 12 bakım personeli ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler tematik analiz yoluyla incelenmiştir. Nicel bulgular, on oturumluk oyun temelli müdahalenin çocukların bağlanma güvenliği üzerinde anlamlı ve olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Müdahale öncesindeki ortalama BDSS puanı (𝑥̄=3,04; ss=0,34), müdahale sonrasında belirgin biçimde artmış (𝑥̄=7,75; ss=0,26) ve eşleştirilmiş t-testi sonuçları bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymuştur (t(11)=−43,59; p<0,05). Ayrıca BDSS gözlem puanlarının bağımsız gözlemciler arası tutarlılığının yüksek olması (r=.858; p<0,01) ölçümlerin güvenirliğini desteklemiştir. Nitel bulgular, bu nicel sonuçları bütünleyici niteliktedir. Bakım personeli, oyun sürecinin çocukların duygusal ifadelerini kolaylaştırdığını, davranışların arkasındaki ihtiyaçları anlamalarını sağladığını ve çocukla kurulan ilişkiyi belirgin biçimde güçlendirdiğini ifade etmiştir. Personelin çoğu, müdahale programının mesleki farkındalıklarını artırdığını ve çocukların iç dünyasını daha doğru anlamalarına yardımcı olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte, oyun alanı yetersizliği, zaman kısıtları ve görev tanımı belirsizlikleri gibi yapısal sorunların müdahale sürecinin sürekliliğini olumsuz etkilediğini vurgulamışlardır. Sonuç olarak bu çalışma, oyun temelli müdahalenin kurum bakımındaki çocukların bağlanma güvenliğini güçlendirmede etkili olduğunu, aynı zamanda bakım personelinin mesleki uygulamalarını destekleyen önemli bir araç niteliği taşıdığını göstermektedir. Bulgular, kurum bakım hizmetlerinde oyun temelli programların sistemli ve sürdürülebilir biçimde uygulanmasının çocuk refahı açısından öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Çocuk Koruma, Oyun Temelli Müdahale, Bağlanma, Kurum Bakımı, Bakım Veren–Çocuk Etkileşimi