Karaycanın trakay diyalektinde yazılmış bir metin: Bir bar ėdi (181-231) (İnceleme-metin-sözlük-dizin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP BİNKANAT

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Özlem Ayazlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Karay Türklerinden Mark Lavrinoviç tarafından, Karay Türkçesinin gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla Litvanya'da kullanılan Latin alfabesi temel alınarak yazılmış olan Bir Bar Ėdi adlı eserin 181-231. sayfaları arasındaki bölümlerinin incelenmesini konu edinmektedir. Karay Türkçesine ait eserlerin ve bu alandaki çalışmaların sınırlı olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, çalışma, yok olma tehlikesi altındaki Karaycanın söz varlığına ve dil bilgisine katkı sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Tez beş bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, Karay Türkleri ve Karay Türkçesi hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, incelenen metnin ses bilgisi incelenmiş; üçüncü bölümde ise şekil bilgisi analiz edilmiştir. Her iki bölümde de dil bilgisi unsurları detaylı biçimde ele alınmış ve örneklerle desteklenmiştir. Dördüncü bölümde, metnin 181-231. sayfaları arasındaki kısımlar transkripsiyon yöntemiyle aktarılmıştır. Beşinci bölümde, metnin sözlüğü ve dizini hazırlanarak, Karay Türkçesinin söz varlığına yönelik detaylı bir veri sunulmuştur. Sonuç bölümünde, metin genel bir değerlendirmeye tabi tutulmuş ve çalışmanın bulguları özetlenmiştir. Bu çalışma, Karay Türkçesinin dil özelliklerini ortaya koymayı ve yok olma riskiyle karşı karşıya olan bu dilin söz varlığına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Bir Bar Ėdi, Karay, Karay Türkçesi, Mark Lavrinoviç, Trakay diyalekti