Yük vagonlarında kullanılan fren sabolarının (pabuçları) aşınma miktarlarının ve mekanik özelliklerinin deneysel olarak incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUKADDER YEĞİN
Danışman: AHMET AKKUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Bağlı Ortaklıklarındaki yük vagonlarında kullanılan, farklı malzeme ve maliyetlere sahip pik, kompozit ve sinterli saboların (fren pabuçları) mekanik laboratuarlardaki deney standlarında aşınma dayanımları, aşınma miktarları, sürtünme kuvveti ve katsayıları ile sertlik-yoğunluk, kırılma enerjileri, yüzey sıcaklıkları ve kimyasal kompozisyonları incelenmiştir. Sabolar, kuşkusuz trenlerin frenleme sistemindeki en önemli elemanlardır. Deneysel çalışmalar için sabolardan ikişer adet temin edilmiş ve deney standlarında kullanabilecek geometrilere getirmek için Sivas Loko Bakım ve Vagon Bakım Atölyelerinde mekanik kesme, tornalama, planyalama gibi talaşlı imalat yöntemleri kullanılmıştır. Saboların farklı kayma süreleri , kayma hızları (devirleri) ve yüklerdeki aşınma davranışları ve sürtünme katsayıları izlenerek elde edilen bulgular neticesinde her durumda pik sabonun kompozit ve sinterli saboya göre oldukça hızlı aşındığı, ömrünün yaklaşık kompozite göre 3 kat, sinterliye göre 6 kat daha az olduğu görülmüştür. En iyi aşınma direnci sinterli sabo numunelerinde gerçekleşmiştir. Ancak tren işletmeciliğindeki faktörler göz önüne alındığında sinterli ve pik numuneler kompozit saboya göre oldukça ağır (yaklaşık 4 katı) olmaları nedeniyle vagon üzerindeki tebdil süreleri ve işçilikleri uzamaktadır. Ayrıca sinterli saboların ilk maliyetleri de oldukça yüksektir. Deneysel çalışmalar ve araştırmalar neticesinde yük vagonlarında kullanılan fren sabolarının avantajları (uzun ömürlü, stabil sürtünme katsayılı, hafif, değişim kolaylığı, gürültüsüz) değerlendirildiğinde kompozit saboların işletmede kullanılmasının en uygun sabo olduğu önerisinde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler : Sabo (Fren Pabucu), Pik, Sinterli, Kompozit Sabo Aşınma