Genel anestezi ile sezaryen olması gereken son 12 ay içinde covid-19 enfeksiyonu geçirip iyileşmiş gebelerde intraoperatif akciğer mekaniklerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH BALCI
Danışman: Ahmet Cemil İsbir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Covid-19; daha çok akciğer olmak üzere, yaygın doku hasarı ile seyreden sistemik bir hastalıktır. Aktif hastalık döneminde yaygın organ hasarı ile seyredebildiği gibi, hastalık sonrası da sekeller bırakarak iyileşmektedir. Bu çalışmada Covid-19 enfeksiyonu geçirip iyileşmiş hastaların, hastalık sonrası olası akciğer sekellerini; Ppeak, Pplato, kompliyans, rezistans ve sürücü basıncı gibi akciğer mekanikleri üzerine etkisini araştırarak olası bu değişiklikleri ortaya koymak istedik. Bu çalışmada genel anestezi ile sezaryen olması gereken, son 12 ay içinde Covid-19 enfeksiyonu geçirip iyileşmiş gebelerde intraoperatif akciğer mekaniklerine ait parametrelerdeki değişimleri saptamak ve elde edilen verilerin genel anestezi uygulanacak sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmalı değerlendirmesini sağlamak amaçlanmıştır. Gereç̧ ve Yöntem: Etik Kurul ve hastaların onayı alındıktan sonra genel anestezi ile sezaryen ameliyatı olacak ASA (American Society of Anesthesiologists) II sınıfında olan 100 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar son 1 yıl içinde Covid-19 geçirip iyileşmiş grupta 50 hasta, Covid-19 geçirmemiş grupta 50 hasta olmak üzere iki gruba ayrıldı. Covid-19 enfeksiyonu geçireli 8 haftadan az süre geçenler, KOAH, astım, interstisyel akciğer hastalığı gibi kronik akciğer hastalığı olanlar, hipertansiyon, pulmoner hipertansiyon, alt veya üst solunum yolu enfeksiyonu olanlar, akciğer cerrahisi öyküsü olanlar, tek akciğer olanlar, beta 2 agonistler, antikolinerjikler ve teofilin gibi bronkodilatatör ya da inhaler/oral kortikosteroid ilaç kullananlar, hemodinamisi stabil olmayan hastalar, tiroid, kardiyovasküler, renal, hepatik ve nöropsikiyatrik hastalığı olanlar, damar hastalığı olanlar, çalışma için onamı alınamamış ya da çalışmaya katılmayı kabul etmeyenler çalışma dışı bırakıldı. Hastalar ameliyat masasına alınıp monitörizasyonları sağlandıktan sonra eş zamanlı, ortalama kan basınçları (OKB), kalp atım hızları (KAH), ve periferik oksijen satürasyonu (SpO2) değerleri preoperatif zamana ve ardından belirlenen diğer zaman aralıklarına kaydedildi. Standart anestezi indüksiyonda 4-7mg/kg Tiyopental sodyum ve 0.5mg/kg Roküronyum kullanıldı. Endotrakeal entübasyonu takiben %50hava ve %50Oksijen karışımı içinde inhaler anestezik ilaç olarak Sevofluran kullanıldı. Mekanik ventilatör ayarları her hasta için endotrakeal entübasyonu takiben rutin genel anestezi prosedüründe uygulandığı üzere mekanik ventilatör ayarları; tidal volüm 6-8 mL/kg, solunum frekansı 12-16 /dk, PEEP: 5cmH20, taze gaz akışı 3-4 L/dk, gaz ayarı %50hava ve %50 oksijen karışımı içinde %1,5–2,5 Sevofluran (Sevoflurane® 250 ml) olacak şekilde ayarlandı. İndüksiyon zamanı, entübasyon sonrası 1., 5., 10., 20., 30. 40., 50. ve 60.dakikalarda Tepe inspiratuar basıncı (Peak), Plato basıncı (Pplat), Pozitif ekspiryum sonu basıncı (PEEP) değerleri ve yine eş zamanlı Ortalama Kan Basıncı (OKB), Kalp Atım Hızı (KAH) ve satürasyon (SpO2) değerleri kaydedildi. Sürücü basıncı(ΔP), Statik kompliyans (Cstat), Dinamik kompliyans (Cdyn), Rezistans(R) değerleri ise, monitörden elde edilen diğer verilerin aşağıdaki formüller ile hesaplanmasıyla kaydedildi. • ΔP = Pplato – PEEP • Cstat =VT/ (Pplato-PEEP) • Cdyn = VT/(Ppeak-PEEP) • Akım Hızı: Tidal Volüm / İnspirasyon süresi • Rezistans: (Ppeak-Pplato) / Akım Hızı Bulgular: Gruplar arasında yaş, ASA, sigara kullanımı açısından istatistiksel olarak fark saptanmadı (p>0.05). Covid-19 geçirip iyileşmiş grup ve kontrol grubu arasında belirlenen tüm zamanlarda elde edilen Kalp Atım Hızı (KAH), ortalama kan basıncı (OKB), saturasyon (SpO2), Tepe inspiratuar basıncı (Peak), Plato basıncı (Pplat), Pozitif ekspiryum sonu basıncı (PEEP), Sürücü basıncı(ΔP), Statik kompliyans (Cstat), Dinamik kompliyans (Cdyn), Rezistans(R) değerleri arasındaki fark önemsiz bulundu. Gruplara ait farklı zamanlarda elde edilen ölçümler, kendi arasında kıyaslandığında her iki gruba ait ortalama kan basıncı ölçümleri, operasyonun ilk dakikalarında, ilerleyen zamandaki ölçümlere kıyasla yüksek bulunmuş ve bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0,05). Covid geçiren ve geçirmeyen bireylere ait, farklı zamanlarda elde edilen spO2 ölçümlerine bakıldığında; her iki grupta da indüksiyon sonrası elde edilen spO2 ölçümlerinin tamamı, indüksiyon öncesindeki ölçümlere kıyasla yüksek bulunmuş ve bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0,05). Covid geçiren ve geçirmeyen bireylerde değişik zaman aralıklarında ölçülen dinamik kompliyans değerleri, ameliyatın ilerleyen zamanlarında, başlangıca göre artmış olarak bulundu. Her iki grupta anlamlı farklılık mevcuttu(p<0,05). Sonuç̧: Sonuç olarak, Covid-19 enfeksiyonu geçirmiş hasta grubu ile kontrol grubu bireylerinin solunum mekanikleri arasında anlamlı bir fark yoktu. Her iki hasta grubunda da, farklı zamanlarda ölçülen, spO2, OKB, Cdyn. gibi değerlerdeki farklılıklar ise; laringoskopi, endotrakeal entübasyon ve PEEP uygulama gibi genel anesteziye ait rutin uygulamalarla birlikte beklenen değişiklikler olarak düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Akciğer mekanikleri, Genel anestezi