Türk dili ve edebiyatı öğretmenlerinin yaratıcı düşünme becerilerine ilişkin görüşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEVLÜT DUYAR
Danışman: Özkan Aydoğdu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, orta öğretim kurumlarında görev yapan Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin yaratıcı düşünme becerilerine ilişkin görüşlerini ortaya koymaktır. Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin yaratıcı düşünmeye ilişkin görüşlerinin belirlendiği bu araştırmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemine uygun olarak durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2013-2014 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Tokat il merkezde yer alan orta öğretim kurumlarında görev yapan 30 Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada verileri toplamak için yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmış ve öğretmenlerle görüşmeler yapılmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerin çoğunluğu yaratıcı düşünme becerisine sahip bir öğrenciyi, "farklı fikirler üretebilen" şeklinde tanımladıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin, yaratıcı düşünme becerisine sahip öğrencilerde gözlemledikleri davranışlar arasında özgünlük davranışlarının ilk sırada geldiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmen görüşlerinden, öğrencilerin yaratıcı düşünme becerisini geliştirmek için kullandıkları ölçme-değerlendirme araçlarından proje ve performansların yaratıcılığın gelişmesinde ve ölçülmesinde önemli bir yere sahip olduğu tespit edilmiştir. Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin, yaratıcı düşünme becerisine dayalı uygulamalar yapabilmek için ders saatlerini ve okul ortamını yetersiz gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. Yine öğretmenlerin yaratıcılık açısından ders materyallerini daha çok gerekli bulurken; ders kitaplarını ve bu kitaplardaki metinleri yetersiz buldukları belirlenmiştir. Öğretmenlerin yaratıcı düşünme becerisini geliştirmek için yapılan etkinliklerde en çok öğrenci kaynaklı problemleri dile getirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin yaratıcı düşünme becerisi hakkında bir hizmet içi eğitim alınsa, içeriğinin nasıl doldurulması gerektiği ile ilgili görüşleri, öğrencilere yaratıcılık becerisi kazandırma kategorisinde yoğunlaşmıştır. Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin öğrencilerin yaratıcı düşünme becerisinin gelişmesinde kullanılan yönteme ilişkin görüşlerinde, canlandırma ve dramanın; tekniğe ilişkin görüşlerinde ise beyin fırtınasının ön plana çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda, yaratıcı düşünme becerisini yansıtan davranışların öğretmenler tarafından bilinmesi gerektiği belirlenmiştir. Ders planlarında ve zümre toplantılarında yaratıcılık becerisine yer verilmesi, yaratıcı düşünme becerisini geliştiren ölçme değerlendirme araçlarından proje ve performansların daha etkin ve verimli kullanılması, ders saatlerinin ve okul ortamının yaratıcı düşünebilme becerisi geliştirecek şekilde düzenlenmesi, etkileşimli tahta ve tabletlere yaratıcı modüller, programlar ve etkinlikler eklenmesi, ders kitapları ve metinlerin yaratıcı düşünme becerisini geliştirecek şekilde seçilmesi ve düzenlenmesi, yaratıcı düşünme becerisine dayalı uygulamalarda karşılaşılan problemlerin ilgili kurum ve birimler tarafından giderilmesi önerilmiştir. Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin yaratıcı düşünme becerisi hakkında kendilerini eksik bulduğu alanlarda verimli olacak şekilde hizmet içi faaliyetlerin düzenlenmesi, öğretmenlerinin yaratıcı düşünme becerisi uygulamalarında olumlu sonuç veren yöntem ve teknikleri diğer öğretmenlere aktarabilecekleri ortamların sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Türk Dili ve Edebiyatı, Yaratıcılık, Yaratıcı düşünme becerisi, Öğretmen görüşleri.