MAMOGRAFİ ÇEKTİREN VE ÇEKTİRMEYEN KADINLARIN MEME KANSERİ RİSK FAKTÖRLERİ VE MAMOGRAFİYE İLİŞKİN SAĞLIK İNANÇLARININ BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYYE KUZUCU
Danışman: Meryem Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma meme kanseri için mamografi (MMG) taramasına gelen ve cerrahi kliniklerde yatan hasta refakatçilerinden daha önce hiç MMG çekimi yaptırmamış olan kadınların meme kanseri risk faktörlerini ve MMG'ye ilişkin sağlık inançlarını belirlemek amacı ile yapıldı. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılan bu araştırma, 11 Ocak 2018-1 Haziran 2018 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın evrenini belirtilen tarihler arasında Sivas Numune Hastanesi MMG birimi ve Sivas Halk Sağlığı Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezi (KETEM) gezici MMG aracına MMG çektirmeye gelen kadınlar ile Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Araştırma ve Uygulama Hastanesi cerrahi kliniklerde yatan hastaların refakatçilerinden daha önce hiç MMG çektirmemiş kadınlar oluşturdu. Araştırmanın örneklemini belirlenen tarihler arasında 35 yaş üzeri MMG çekimine gelen 500 kadın ve hiç MMG çektirmemiş refakatçilerden oluşan 500 kadın olmak üzere toplam 1000 kadın oluşturdu. Veriler anket formu ve Champion'un Sağlık İnanç Modeli MMG Ölçeği (CSİMMÖ) ile toplandı. Araştırmanın normal dağılım göstermeyen verilerinin analizinde bağımsız iki grup için Mann-Whitney U; bağımsız ikiden fazla grup için Kruskal Wallis H testi kullanıldı. Kadınların sosyodemografik ve meme kanseri risk faktörü özelliklerinin CSİMMÖ alt boyutlarını yordama gücünü belirlemek için Linear Regresyon analizi kullanıldı. Veriler p<0.05 düzeyinde anlamlı kabul edildi. Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 51.48±8.243 olup, %53.2'sinin 50 yaş ve üzerinde olduğu, MMG çektiren kadınların %34.6'sının MMG'yi tarama nedeniyle çektirdiği, MMG çektirmeyen kadınların %66.6'sının kanser olmadığı için MMG çektirmediği belirlendi. MMG çektiren kadınların duyarlılık boyutu, MMG çektirmeyenlerin yararlar, engeller, önyargılar ve toplam puanının daha yüksek olduğu yararlar boyutu dışındaki boyutlar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0.05). Kadınların duyarlılık boyutu üzerinde MMG çektirme (β= 0.128, p= 0.000), oturduğu yer (β= 0.069, p= 0.049), egzersiz (β= 0.103, p= 0.001), ailede meme kanseri olması (β= 0.195, p= 0.000), menopoz ve OKS kullanma; yararlar boyutu üzerinde yaş (β= 0.085, p= 0.013), eğitim (β= 0.206, p= 0.000), ilk menstruasyon yaşı, doğum yapma durumu, ilk doğum yaşı, çocuk sayısı, sigara, alkol kullanma ve MMG'ye ilişkin bilgi; engeller boyutu üzerinde MMG çektirme (β= -0.110, p= 0.000), yaş (β= 0.251, p= 0.000), eğitim (β= -0.153, p= 0.000), ailede meme kanseri olması ve menopoz, ilk menstruasyon yaşı, emzirme, egzersiz, MMG'ye ilişkin bilgi ve MMG çektirme sayısı; önyargılar boyutu üzerinde MMG çektirme (β= -0.329, p= 0.000), yaş (β= 0.089, p= 0.006), eğitim (β= -0.130, p= 0.000), ailede meme kanseri olması, menopoz, alkol, egzersiz ve MMG'ye ilişkin bilgi; toplam puan üzerinde MMG çektirme (β= -0.187, p= 0.000), yaş (β= 0.208, p= 0.000), menopoz (β= 0.143, p= 0.000) etkili olduğu bulundu. Sonuç olarak bu çalışmada, kadınların MMG sağlık inançlarını MMG çektirme, eğitim, yaş, ailede meme kanseri olması, OKS kullanmak, egzersiz yapmak, çocuk sayısı, menopoza girmek, emzirme, sigara, alkol kullanmak ve MMG'ye yönelik bilginin etkilediği sonucuna varıldı. Anahtar kelimeler: Meme kanseri, mamografi, risk faktörleri, sağlık inancı