Aynı üstyapı sayısı (SN) değerine sahip AASHTO-93 kesitlerinin mekanistik-ampirik yöntem ile değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BETÜL KÖSE

Danışman: MURAT BOSTANCIOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkiye karayolu ağında esnek üstyapı tasarımı için yaygın olarak kullanılan yöntem, regresyon tabanlı ampirik bir model olan AASHTO-93 tasarım metodudur. Bu yöntemde, üstyapıyı oluşturan tabakaların mukavemet özellikleri ve kalınlıklarına bağlı olarak hesaplanan üstyapı sayısı (SN), yol ömrünün hesaplanmasında temel parametrelerden biri olarak kullanılmaktadır. Yol sınıfı ve taban zemini taşıma gücünün sabit tutulduğu bir tasarımda, SN değerinde bir değişiklik olmadığı sürece yolun, bozulmaya uğramadan taşıyabileceği standart dingil yükü sayısı sabit kalmaktadır. Bu çalışmada, geleneksel bir esnek üstyapı tasarımını oluşturan tabakaların kalınlıkları, toplam SN değeri sabit kalacak şekilde 0,5, 1,0, 1,5 ve 2,0 cm oranlarında artırılmış veya azaltılmıştır. SN'de meydana gelen artış ya da azalış, diğer tabakalardan birinin kalınlığında yapılan değişiklik ile dengelenmiştir. Bu kapsamda oluşturulan ve AASHTO-93 yöntemine göre yol ömrü değişmeyen kesitler mekanistik-ampirik yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda, farklı kesitlerin yol ömrü üzerindeki etkileri karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmelerde, yorulmaya bağlı kaplama ömrü (Nf) açısından en kritik sonuçlar; bitümlü sıcak karışım (BSK) tabaka kalınlıklarının artırılması ve plent-miks temel (PMT) tabakasının kalınlığının azaltılması durumlarında elde edilmiştir. Öte yandan, BSK tabakalarının kendi içindeki kalınlık değişimlerinin yol ömrü üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. Tekerlek izi deformasyonuna (oturma) bağlı kaplama ömrü (Nr) açısından ise, BSK tabaka kalınlığının azaltılıp oluşan SN farkının PMT tabakasının kalınlığının artırılmasıyla dengelendiği kesitlerde Nr değerlerinin arttığı tespit edilmiştir.