Vergi uyumunun ekonomik ve sosyo-kültürel belirleyicileri: Sivas ili örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MALİYE ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERAP OKTAY

Danışman: Coşkun Karaca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kalkınmasını gerçekleştirmek isteyen ülkeler için vergi gelirleri kamu gelirleri içinde önemli bir yere sahiptir. Ancak vergi sistemleri ve hükümetlerin vergiye ilişkin tutumları etkinlikten uzaklaştıkça mükelleflerin vergiye uyumu bozulmakta ve ülkeler en önemli gelir kaynağı olan vergi gelirlerinden mahrum kalmaktadır. Bu nedenle gelirlerini artırmak isteyen hükümetler için vergiye uyum konusu hassasiyetle yaklaşılması gereken önemli bir konudur. Vergi uyumu genel olarak vergilerin mükelleflerce tam ve doğru olarak beyan edilmesi ve ödenmesi anlamında kullanılmaktadır. Bu uyumu sağlayan pek çok faktör bulunmaktadır. Vergilerin mükellef bütçesinde bir yük olarak algılanması nedeniyle vergi uyumunu etkileyen unsurların başında ekonomik faktörler gelmektedir. Vergi oranlarının yüksekliği, vergi yükünün dağılımı, rekabet eşitsizliği, denetim ve cezalar bunlardan bazılarıdır. İkinci olarak vergi uyumu sosyal ve psikolojik bir olgudur. Yaş, cinsiyet, eğitim durumu, devlete bağlılık ve ahlaki değerler gibi sosyal faktörler yanında vergi bilinci gibi psikolojik faktörler vergiye uyumu etkileyen önemli faktörlerdir. Bu çalışma ile mükelleflerin vergi uyumunu söz konusu faktörlerden hangilerinin, ne oranda etkilediği araştırılmıştır. Bu kapsamda Sivas ilindeki 569 vergi mükellefine anket uygulanmış, anketlerin değerlendirilmesi SPSS 23 istatistik programı ile yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre mükellefin vergiye uyumunu belirleyen ekonomik faktörlerin başında %70,4 ile vergi yükü gelmektedir. Bunu %66,2 ile vergi oranlarının yüksekliği takip etmektedir. Sosyo-kültürel faktörler açısından ise ilk sırayı %71,7 ile eğitim alırken, bunu %68,5 ile güven ve ulusal gurur, %66,4 ile vergi afları, %65,8 ile suçluluk ve utanç, %65,4 ile vergi kanunlarının sık değiştirilmesi ve %63,1 ile cezaların caydırıcılığı izlemektedir.