Hakas Türkçesinin Tarihî Türk Lehçeleri İle Karşılaştırılmalı Söz Varlığı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NESLİHAN TOKAÇ

Danışman: Özlem Ayazlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hakas Türkleri Güney Sibirya'da Çulım Irmağı'nın yukarısında Yenisey'in sol tarafında ve Abakan Irmağı ve onun kollarının yer aldığı vadide yaşamaktadırlar. Hakas Cumhuriyeti'nin yüzölçümü yaklaşık olarak 61.900 km2'dir. Hakas Cumhuriyeti nüfusunun çoğunluğunu Ruslar oluşturmaktadırlar. Bu bölgenin halkı Hakas Türkleri de dahil olmak üzere siyasi, savaş vb. nedenlerden dolayı Rusça konuşmaktadır. Ama Hakas Türklerinin dilleri Hakas Türkçedir. Bu lehçe ölmek üzere olan Türk lehçeleri arasında yer almaktadır. Tezde kaybolma tehlikesi yaşayan Çağdaş Türk lehçelerinden birisi olan Hakas Türkçesinin söz varlığını Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemlerine göre denklik kuruldu. Bu lehçenin söz varlığı Eski Türkçe dönemiyle oldukça benzerlik gösterir. Orta Türkçe döneminde de benzerlikler vardır. Ama Eski Türkçeye göre Orta Türkçe söz varlığındaki benzerlik azdır. Farklılıklar da ses olaylarından, çeşitli anlam değişmelerinden meydana gelmiştir. Bu tezde Hakas Türkçesi söz varlığı ile Eski Türkçe ve Orta Türkçe söz varlığı ile karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda tespit edilen ortak kelimler ve öne çıkan ses olayları tablo ile gösterilecektir.