Sivas Akıncılar ağzı karşılaştırmalı ve tanıklı sözlüğü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİL İBRAHİM TAŞKIRAN

Danışman: Özlem Ayazlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Sivas ili - Akıncılar ilçesi ağzı temel alınmış, ilçe ağzının dil özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Tezimiz, Giriş, İnceleme, Metinler ve Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Sivas ağzının Anadolu ağızlarındaki yeri, Akıncılar ağzının Sivas ağzı içindeki yeri, çalışmanın yöntemi, Sivas ağzı ve sözlükçülüğü üzerine yapılmış çalışmalar; İkinci bölümde, Akıncılar ağzı ses bilgisi ve yapım ekleri; Üçüncü bölümde Akıncılar ilçesi ağzında tespit edilebilen sözcüklerin ses, biçim, anlam ve köken bilgisi özellikleri ve sözcüklerin kaynak kişi cümleleri; dördüncü bölümde çalışmadan elde edilen veriler ve tespitler sunulmuştur. Akıncılar yöre ağzı ile ölçünlü dilde ses ve anlam farklılıklarından en az birine sahip olduğu tespit edilen sözcükler madde başı alınmıştır. Ölçünlü dilden yöre ağzına geçerken uğradığı ses ve anlam değişimleri, sözcüğün tespit edilebildiği en eski dönemden başlayarak Eski Türkçe, Uygurca, Karahanlıca, Eski Oğuz Türkçesi, Kıpçak Türkçesi ve Osmanlıca Türkçesi dönemleri ile art zamanlı; Anadolu ağızları, Sivas ve komşu yöre ağızları ile Türkiye Türkçesi ölçünlü dilindeki biçim ve anlamlarıyla da eş zamanlı gösterilmeye çalışılmıştır. Köken bilgisi sözlükleri ile bazı sözcükler üzerine yazılmış makalelerdeki veri ve tespitler aktarılmış, sözcüğün geçtiği örnek cümleler büyük oranda tanıklanmıştır. İnceleme bölümünde ses değişimleri ve yapım ekleri, sonuç bölümünde elde edilen veriler sıralanmıştır. Anahtar Kelimeler: Akıncılar Ağzı, Sivas Ağzı, Anadolu Ağızları, Ses Değişimleri, Yapım Ekleri, Sözlük, Derleme Sözlüğü, Köken Bilgisi.