Öğretmenlerin uzaktan eğitime karşı tutumları ile öğretme ve öğrenme anlayışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN DURMAZ
Danışman: Hatice Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik tutumları ile öğretme ve öğrenme anlayışları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu doğrultuda; ortaöğretim öğretmenlerinin uzaktan eğitime karşı tutumları ile öğretme ve öğrenme anlayışlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, öğretmenlerin öğretme ve öğrenme anlayışlarının uzaktan eğitime ilişkin tutumlarının anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığının saptanması, öğretmenlerin uzaktan eğitime ve öğretme öğrenme anlayışlarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Karma yöntemin kullanıldığı bu araştırmada sıralı açıklayıcı desen tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda ilişkisel tarama modeli, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunun örneklemini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler arasından küme örnekleme yöntemiyle seçilen 328 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu, nicel verilerin toplandığı öğretmenler arasından amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 37 ortaöğretim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Ağır vd. (2007) tarafından geliştirilen "Uzaktan Eğitime Karşı Tutum Ölçeği" ile Chan ve Elliott (2004) tarafından geliştirilen ve Aypay (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Öğretme ve Öğrenme Anlayışları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutuna ait veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, Mann-Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi ve çoklu regresyon analizi ile, nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda ulaşılan verilere göre öğretmenlerin genel olarak uzaktan eğitime, uzaktan eğitimin avantajlarına ve uzaktan eğitimin sınırlılıklarına ilişkin tutum düzeylerinin "düşük" düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin ölçeğin geneli kapsamında uzaktan eğitime yönelik tutumlarında cinsiyet ve eğitim durumu değişkenlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olmadığı; mesleki kıdem değişkenine göre 0-5 yıl arası ile 16-20 yıl arası ve 21 yıl ve üzeri mesleki kıdeme sahip öğretmenler arasında, 0-5 yıl arası mesleki kıdeme sahip öğretmenler lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. "Uzaktan Eğitime Karşı Tutum Ölçeği"nin alt boyutlarında ise öğretmenlerin uzaktan eğitimin avantajlarına yönelik tutumlarında, cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmenler lehine anlamlı bir farklılık olduğu yani kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre uzaktan eğitimin avantajlarına ilişkin daha olumlu tutuma sahip oldukları belirlenmiştir. Mesleki kıdem değişkenine göre 0-5 yıl arası mesleki kıdeme sahip öğretmenler ile 16-20 yıl arası ve 21 yıl ve üzeri mesleki kıdeme sahip öğretmenler arasında mesleki kıdemi 0-5 yıl arası olan öğretmenler lehine; 6-10 yıl arası mesleki kıdeme sahip olan öğretmenler ile 21 yıl ve üzeri mesleki kıdeme sahip öğretmenler arasında 6-10 yıl arası mesleki kıdeme sahip öğretmenler lehine anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Eğitim durumu değişkenine göre ise bu alt boyutta gruplar arasında istatistiksel yönden anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Öğretmenlerin uzaktan eğitimin sınırlılıkları alt boyutunda ise cinsiyet, eğitim durumu ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenlerin öğretme ve öğrenme anlayışlarından "Yapılandırmacı Anlayış" düzeylerinin "çok yüksek", "Geleneksel Anlayış" düzeylerinin "düşük" düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet ve mesleki kıdem değişkenlerine göre öğretmenlerin "Yapılandırmacı Anlayış"ı benimseme düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Bunun yanında, öğretmenlerin "Yapılandırmacı Anlayış"ı benimseme düzeylerinin eğitim durumu değişkeni açısından farklılık gösterdiği yani lisans mezunu olan öğretmenlerin lisansüstü mezunu öğretmenlerden daha olumlu görüşe sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırmada ulaşılan diğer sonuca göre ise öğretmenlerin "Geleneksel Anlayış"ı benimseme düzeyleri açısından cinsiyet, eğitim durumu ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çoklu regresyon sonuçlarına göre; "Yapılandırmacı Anlayış" bağımsız değişkeninin "Uzaktan Eğitime Karşı Tutum" bağımlı değişkeninin anlamlı bir yordayıcısı olduğu; "Geleneksel Anlayış" bağımsız değişkeninin "Uzaktan Eğitime Karşı Tutum" bağımlı değişkeninin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğretmenlerin uzaktan eğitimin avantajlarına ilişkin uzaktan eğitimin "esnek olması" görüşünü savundukları görülmüştür. Uzaktan eğitim sürecinde karşılaşılan sorunlarla ilgili olarak en çok "teknik sorunlar" dile getirilmiştir. Uzaktan eğitimin gelecekte tercih edilme durumuna ilişkin olarak öğretmenler çoğunlukla olağanüstü durumlarda kullanılabileceği ve hibrit eğitim olarak kullanılabileceği gerekçeleriyle "Uzaktan eğitim gelecekte tercih edilmeli" yönünde görüş belirtmişlerdir. Öğretmenler, uzaktan eğitimde öğrenci rollerine ilişkin çoğunlukla "aktif katılım sağlama" görüşünü, uzaktan eğitimde öğretmen rollerine ilişkin ise çoğunlukla "rehber olmalı" görüşünü dile getirmişlerdir. Araştırmada öğretmenlerin normal öğretim sürecinde en fazla "anlatım" yöntemini kullandıkları, bunu sırasıyla "soru-cevap", "problem çözme" ve "tartışma" gibi yöntem ve tekniklerin izlediği tespit edilmiştir. Öğretmen görüşlerinden çıkarılan bir diğer sonuca göre ise etkili bir öğretim için öğretmenler tarafından yapılması gerekenler konusunda öğretmenlerin çoğu "farklı öğretim yöntem ve tekniklerini kullanmalı" görüşünü benimsemiştir. Ayrıca öğretmenlerin çoğunlukla öğrenme sürecinde öğrencilerden "derse hazırlıklı gelmeli" ve "tekrar yapmalı" beklentileri içinde oldukları belirlenmiştir.